variantie-toelichting

Variantie-toelichting

Gegeven huidige periode-actuals, vorige periode-actuals en budget voor dezelfde scope: produceer een commentaar-tabel.

Drempel (threshold)

Markeer een regel voor toelichting als een van beide waar is:

• Absolute variantie ≥ de firma-materialiteit (gebruik de aangereikte waarde; standaard: 5% van de regel of €5.000, grootste van de twee)
• De regel staat op de "altijd toelichten"-lijst (typisch: omzet, brutomarge, personeelskosten, EBITDA, cash-positie)

Per gemarkeerde regel

Kolom	Inhoud
Regel	P&L-rubriek of balanspost
Actueel / Vorig / Budget	De drie waarden
Δ vs. vorig en Δ vs. budget	Bedrag en percentage
Oorzaak	Eén zin die de beweging verklaart vanuit onderliggende activiteit — geen herhaling van het getal

Een oorzaak verklaart waarom, niet wat: "Personeelskosten +€42k op aantreden 2 nieuwe sales-FTE per 1 maart" — niet "Personeelskosten gestegen met €42k (12%)".

Oorzaak achterhalen

Kijk naar de activiteit achter de regel:

• Omzet — volume × prijs uit de verkoop-administratie, mix-effect tussen segmenten of klanten
• Brutomarge — inkoopwaarde / omzet, valuta-effect, voorraad-revaluatie
• Personeelskosten — FTE-doorrol, gemiddelde loonkosten, eenmalige posten (bonus, jubileum, transitie-vergoeding)
• Overige bedrijfskosten — vendor-mix, eenmalige posten, herclassificaties uit andere rubrieken
• Afschrijvingen — vaste-activa-doorrol uit doorrol-schema-skill
• Werkkapitaal-mutaties — DSO-trend (debiteuren), DPO-trend (crediteuren), voorraad-dagen
• Cash — operationele cashflow + investeringen + financiering, met grootste posten

Als de oorzaak niet duidelijk uit de data komt, schrijf "oorzaak onduidelijk — vraagstuk voor finance-manager" in plaats van iets uit te vinden.

Output

De commentaar-tabel plus een korte samenvatting (3-5 zinnen) van de grootste bewegingen van de periode. Voorbeeld-vorm samenvatting:

Maand maart toont een EBITDA van €78k tegen €52k budget (+50%). De drie hoofdoorzaken: omzet +€124k door eerder-dan-verwachte oplevering project Zuid-West (€95k); inkoopwaarde voordeliger door valuta-effect (+€18k marge); personeelskosten conform budget. Cashflow operationeel positief op €105k door inning van twee oude debiteuren. Werkkapitaal-positie verbeterd met €60k. Open punt: brutomarge-stijging is eenmalig (valuta) — verwacht in maand 4 terug naar normaal.

Aandachtspunten MKB

• Seizoenseffecten — vergelijk niet alleen vorige periode (maand-op-maand) maar ook dezelfde periode vorig jaar (jaar-op-jaar). Detailhandel, horeca, bouw hebben sterk seizoensgedrag.
• YTD vs. periode-puur — een grote eenmalige post in maand 2 maakt YTD-variantie misleidend in maand 3. Toon beide.
• Budget-bevriezing — controleer dat de budget-kolom verwijst naar het bevroren jaarbudget, niet naar een tussentijds bijgesteld werkblad. Anders is variantie betekenisloos.
• Eenmalige posten — markeer expliciet wat eenmalig is (transitie-vergoeding, oude vordering geïnd, schade-uitkering). Niet doen = MT trekt verkeerde conclusies over trend.
• Personeelskosten — vraag salaris-mutatie-overzicht van de verloner. Vaak ligt de oorzaak in een bonus-betaling, vakantiegeld of een eenmalige uitkering die in een specifieke maand valt.

Vorm van de output voor MT

Voor de bestuurstafel: vat de commentaar samen tot top-5-bewegers met één-zins-driver. De volledige tabel hoort in het close-pakket-bijlage, niet in de bestuurs-presentatie.