prawo-pl-eli

Prawo polskie z oficjalnego API ELI Sejmu

Cytowanie polskich przepisów z pamięci jest zawodne (zmiany, nowelizacje, błędne sygnatury). Ten skill sięga do źródła pierwotnego — oficjalnego API ELI Sejmu (https://api.sejm.gov.pl/eli), które udostępnia Dziennik Ustaw (DU) i Monitor Polski (MP): treść aktów, teksty jednolite, metadane i powiązania. Używaj go, zanim podasz brzmienie przepisu, sygnaturę albo stwierdzisz, że coś „obowiązuje".

Narzędzie

Wszystko robi helper scripts/eli.py (tylko biblioteka standardowa Pythona — bez instalacji). Uruchamiaj:

python3 scripts/eli.py <komenda> [...]

Sygnaturę można podać w wielu formach: DU 2000 1037, DU/2024/18, "Dz.U. 2024 poz. 18", WDU20240000018, albo DU/2000/1037 (ELI).

Komendy

• szukaj — znajdź akt po tytule/typie/roku: python3 scripts/eli.py szukaj "Kodeks spółek handlowych" --typ Ustawa --limit 5 (opcje: --typ, --rok, --wyd DU|MP, --obowiazujace, --limit)
• meta — metadane aktu (tytuł, typ, status, czy obowiązuje, hasła, ELI, dostępne pliki tekstu): python3 scripts/eli.py meta DU 2000 1037
• tekst — treść aktu (z text.html → czysty tekst); --pdf ŚCIEŻKA zapisuje urzędowy PDF (preferuje tekst jednolity): python3 scripts/eli.py tekst DU 2024 18 · python3 scripts/eli.py tekst DU 2024 18 --pdf /tmp/ksh.pdf
• odniesienia — powiązania: nowelizacje, podstawa prawna, tekst jednolity: python3 scripts/eli.py odniesienia DU 2024 18
• tj — znajdź TEKST JEDNOLITY dla danego aktu (z odniesień): python3 scripts/eli.py tj DU 2000 1037
• każda komenda przyjmuje --json (surowa odpowiedź API do dalszego przetwarzania).

Zasady (ważne — dlaczego)

1. Najpierw znajdź właściwy akt, potem cytuj. Typowy przepływ: szukaj → ustal sygnaturę → tj (czy jest nowszy tekst jednolity) → tekst na tekście jednolitym. Cytowanie starej wersji to częsty błąd.
2. Sprawdź NOWELIZACJE i ich WEJŚCIE W ŻYCIE (najczęstsze źródło błędu). meta/odniesienia pokazują zmiany; „Nowelizacje po tekście jednolitym" oznacza, że nawet tekst jednolity bywa już nieaktualny (przykład: k.s.h. — t.j. Dz.U. 2024 poz. 18, a pod nim „Nowelizacje po tekście jednolitym" wskazują Dz.U. 2024 poz. 96 — wyrok TK K 29/23; sam kodeks bywa dalej nowelizowany, np. Dz.U. 2026 poz. 176, czego API może jeszcze nie pokazywać w odniesieniach do t.j.). Zanim powiesz „przepis brzmi…":
   • Akt OGŁOSZONY ≠ OBOWIĄZUJĄCY. Sprawdź w nowelizacji artykuł „wchodzi w życie" — możliwe vacatio legis oraz RÓŻNE daty dla różnych jednostek redakcyjnych — i odnieś do DATY zdarzenia/sprawy, której dotyczy zagadnienie (przepis sprzed/po zmianie). Tekst jednolity oddaje stan na legalStatusDate; nowsze zmiany trzeba nałożyć ręcznie i sprawdzić, czy już obowiązują.
   • Baza może NIE mieć najświeższej zmiany. Brak nowelizacji w API ≠ pewność, że jej nie ma (indeksacja bywa opóźniona). Przy sprawie na konkretną datę zweryfikuj dodatkowo (np. najnowsze pozycje dziennikustaw.gov.pl, proces legislacyjny), a w odpowiedzi zaznacz: „stan prawny na dzień X wg ELI — do potwierdzenia".
3. Do DOSŁOWNEGO cytatu na potrzeby pisma/sądu używaj urzędowego PDF (tekst … --pdf), bo text.html po konwersji bywa zlepiony; HTML jest świetny do szybkiego odczytu i lokalizacji jednostki redakcyjnej.
4. Zawsze podawaj sygnaturę Dz.U./M.P. i ELI przy cytacie (np. „art. 299 § 1 k.s.h., Dz.U. 2024 poz. 18"). To pozwala odbiorcy zweryfikować źródło.
5. Pełna lista endpointów i parametrów: references/api.md (czytaj, gdy potrzebujesz zapytania spoza powyższych komend — np. struktura aktu, słowniki typów/haseł, listowanie roczników).

Przykładowy przepływ

Pytanie: „co dokładnie mówi art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych (odpowiedzialność członków zarządu sp. z o.o. za zobowiązania spółki) i czy to aktualne?"

1. szukaj "Kodeks spółek handlowych" --typ Ustawa → akt bazowy ELI DU/2000/1037 (akt posiada tekst jednolity).
2. tj DU 2000 1037 → najnowszy tekst jednolity DU/2024/18 (Dz.U. 2024 poz. 18).
3. odniesienia DU 2024 18 → sprawdź „Nowelizacje po tekście jednolitym" (tu: Dz.U. 2024 poz. 96 — wyrok TK K 29/23). Nowsze zmiany kodeksu (np. Dz.U. 2026 poz. 176) mogą nie być jeszcze wpięte pod t.j. — dopytaj szukajiem i odnieś do daty sprawy.
4. tekst DU 2024 18 (lub --pdf) → odczytaj/zacytuj art. 299 § 1; podaj sygnaturę i zaznacz datę stanu prawnego.