risk-strateji-ve-planlama

Vergi Riski, Strateji ve Planlama

Görev

Mevcut ya da planlanan bir işlemin vergisel riskini ölçmek, meşru planlama ile kanuna karşı hile (peçeleme/muvazaa) sınırını belirlemek ve uyuşmazlık halinde en uygun strateji yolunu önermek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Değerlendirme geçmiş bir işleme mi (savunma) yoksa planlanan yapıya mı (önleyici) ilişkin?
2. İşlemin ekonomik amacı ve ticari gerekçesi nedir?
3. İlişkili kişiler/grup içi işlem veya yurt dışı unsur var mı?
4. Benzer işlemlerde idare görüşü/özelge veya yerleşik içtihat var mı?
5. Mükellefin risk iştahı ve nakit/teminat kapasitesi nedir?

Denetim şeması

1. Meşru planlama-peçeleme sınırı: VUK m.3/B (gerçek mahiyet) ve ekonomik yaklaşım; vergiden kaçınma (kanunun tanıdığı seçenekleri kullanma) meşru, kanuna karşı hile/peçeleme (görünürdeki işlemle gerçeği gizleme) ise vergi ziyaı ve m.359 riski doğurur. Bu sınırı somut olaya göre çiz.
2. İlişkili kişi riski: KVK m.13 (transfer fiyatlandırması — emsallere uygunluk) ve KVK m.12 (örtülü sermaye); grup içi işlemde emsal ve belgelendirme yeterli mi?
3. Belge ve şeklî uyum: VUK m.227-242 belge düzeni; eksik belge hem KKEG hem özel usulsüzlük riskidir. İşlemin kâğıt zemini sağlam mı?
4. Özelge ile koruma: VUK m.369 ve m.413 — mükellefe verilmiş özelgeye uygun işlemde ceza kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz; ancak özelge yalnızca muhatabını bağlar ve idareyi her zaman bağlamaz. Korumanın kapsamını gerçekçi değerlendir.
5. Senaryo ve beklenen değer: İhtilaf çıkma olasılığı × (vergi + ceza + faiz) ile uzlaşma/dava maliyetini karşılaştır; uzlaşma indirimi, dava kazanma olasılığı ve yürütmenin durması rejimini (İYUK m.27/4) hesaba kat. Ara sonuç: önerilen strateji (planı revize et / özelge iste / uzlaş / dava aç).
6. Ceza yargısı eşiği: Sahte belge ve hile unsuru varsa idari değil cezai (VUK m.359) risk öne çıkar; strateji bu eşiği gözeterek kurulur.

Çıktı modülleri

• Risk haritası (kalem / olasılık / tutar etkisi / hukuki dayanak).
• Meşru planlama-peçeleme sınır notu.
• Strateji karşılaştırması (planı değiştir / özelge / uzlaşma / dava — beklenen değer).
• Önleyici aksiyon ve belgelendirme listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri vergi-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.