ihtirazi-kayitla-beyan

İhtirazi Kayıtla Beyan ve Dava

Görev

Beyana dayalı tarhta dava yolunu açık tutmak için ihtirazi kaydı doğru kurgulamak; tereddütlü ya da idari görüşe aykırı bir matrah/vergi unsurunu beyan ederken hakkı saklı tutarak iade veya iptal davasına zemin hazırlamak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Hangi vergi ve dönem için beyanname veriliyor; tereddütlü unsur ne (istisna, indirim, KDV iadesi, stopaj)?
2. Beyan, bir tebliğ/sirküler/özelge görüşüne uyularak mı yapılıyor, yoksa o görüşe rağmen mi?
3. Beyanname elektronik mi veriliyor; ihtirazi kayıt nasıl işaretlenecek?
4. Vergi ödendi mi, ödenecek mi; amaç iade mi yoksa tahakkukun iptali mi?

Denetim şeması

1. Hukuki dayanak. VUK m.378/2 — mükellef kendi beyanına karşı dava açamaz; istisna, beyana ihtirazi kayıt konulması ve/veya idari hata-hukuka aykırılık iddiasıdır. İYUK m.27/4 kapsamında ihtirazi kayıtla beyanda tahsil kendiliğinden durmaz.
2. İhtirazi kaydın şekli. Beyanname üzerinde (e-beyanname sisteminde ilgili alanda) ihtirazi kayıt açıkça belirtilmeli; hangi unsurun ihtirazi kayda konu olduğu somutlaştırılmalı. Kayıtsız beyandan sonra dava hakkı kural olarak doğmaz.
3. Süre. Tahakkuk fişinin düzenlenmesi/beyannamenin verilmesi ile dava süresi (İYUK m.7, 30 gün) işlemeye başlar. Tahakkuk fişinin tebliği esas alınır.
4. Esas denetimi. İhtirazi kayda konu unsur (örn. bir istisnanın uygulanmaması, bir giderin kabul edilmemesi) için maddi vergi kanunu hükmü ve idari görüşün hukuka uygunluğu altlanır. Ara sonuç: idari görüşün kanuna aykırılığı gösterilebiliyorsa dava ve iade şansı yüksektir.
5. İade boyutu. Dava kazanılırsa fazla/yersiz ödenen vergi VUK ve ilgili tebliğ çerçevesinde iade edilir; faiz/red faizi talebi ayrıca kurulur.

Çıktı modülleri

• İhtirazi kayıt metni (beyannameye eklenecek somut ifade).
• İhtirazi kayda dayalı dava dilekçesi iskeleti.
• İade/faiz talep notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri vergi-davalari eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.