idari-cozum-uzlasma-duzeltme

İdari Çözüm Yolları (Uzlaşma, Düzeltme, İzaha Davet)

Görev

Uyuşmazlığı dava yoluna taşımadan önce idari çözüm seçeneklerini (uzlaşma, düzeltme-şikâyet, izaha davet) maliyet-fayda ve dava hakkına etki bakımından değerlendirmek; doğru yolu seçerek ceza ve süre avantajını kullanmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Uyuşmazlık bir hukuki yorum farkından mı, yoksa açık bir hesap/maddi hatadan mı kaynaklanıyor?
2. Henüz ihbarname tebliğ edildi mi, yoksa inceleme aşamasında mı (izaha davet imkânı var mı)?
3. Vergi aslı + ceza tutarı ne; uzlaşmada makul indirim beklenir mi?
4. Müvekkilin önceliği hızlı kesinlik mi, yoksa esasta haklılığın tescili mi?

Denetim şeması

1. Vergi hatası mı, ihtilaf mı. Açık vergi hatası (hesap hatası, mükellefte/konuda/dönemde yanılma — VUK m.117-118) varsa düzeltme-şikâyet yolu (m.116-126) daha hızlı ve ucuzdur. Hukuki yorum farkı düzeltmeye konu olmaz, dava/uzlaşma gerekir.
2. Uzlaşma. Tarhiyat öncesi (VUK Ek m.11) inceleme sonrası ihbarname öncesinde; tarhiyat sonrası (Ek m.1 vd.) ihbarname tebliğinden sonra 30 gün içinde. Uzlaşmanın vaki olması dava hakkını sona erdirir (Ek m.7); kapsamı ve ceza indirimi tartılır. VUK m.359 fiilleri ve usulsüzlük cezalarının uzlaşma kapsamı dışı kaldığı not edilir.
3. İzaha davet. VUK m.370 — ön tespit aşamasında izah ile vergi ziyaı cezasında indirimli kapanış imkânı; sahte belge sınırlamaları kontrol edilir.
4. Süreye etki. Uzlaşma talebi dava süresini durdurur (Ek m.7); uzlaşma temin edilemezse kalan süre (en az 15 gün) içinde dava. Düzeltme-şikâyet reddi sonrası dava süresi ayrı işler (VUK m.124). Ara sonuç: seçilen yolun süreyi nasıl etkilediği takvime işlenir.
5. Seçim. Ceza indirimi (VUK m.376), uzlaşma indirimi ve dava şansı yan yana konularak öneri yapılır; yollar birbirini dışlayabildiğinden tek bir strateji seçilir.

Çıktı modülleri

• İdari yol karşılaştırma tablosu (kapsam / indirim / dava hakkı / süre).
• Uzlaşma veya düzeltme-şikâyet başvuru taslağı.
• Strateji önerisi ve süre uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri vergi-davalari eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.