fatura-teyit-ve-ticari-defterler

Fatura, Teyit Mektubu ve Ticari Defterler

Görev

Fatura ve teyit mektubunun ispat gücünü ve itiraz sürelerinin sonuçlarını belirlemek; ticari defterlerin hangi hallerde sahibi lehine ya da aleyhine delil olduğunu değerlendirmek. Bu araçlar ticari uyuşmazlıkta ispatın belkemiğidir.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Fatura/teyit mektubu kim tarafından, ne zaman gönderildi ve tebliğ edildi?
2. Alıcı tacir mi; 8 gün içinde itiraz etmiş mi?
3. Uyuşmazlık faturanın bedeli mi, içeriği (ödeme, vade, miktar) mi?
4. Taraflar usulüne uygun, tasdikli ticari defter tutuyor mu?

Denetim şeması

1. Fatura ve ispat: TTK m.21/1 — ticari işletmesi gereği bir mal/hizmet veren tacir, isteme bağlı fatura verir. TTK m.21/2 — faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde içeriği hakkında itiraz etmezse, içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu karine yalnızca faturanın "içeriğine" ilişkindir; sözleşmenin kurulduğunu tek başına ispatlamaz, ancak içerik (miktar, fiyat, vade) yönünden güçlü karine doğurur.
2. Teyit mektubu: TTK m.21/3 — sözlü veya yazışmayla yapılan sözleşmenin teyidi için gönderilen mektuba 8 gün içinde itiraz edilmezse mektubun sözleşmeye uygun sayılacağı kabul edilir.
3. Ticari defterler: TTK m.64-88 tutma ve saklama (10 yıl) yükümü; usulüne uygun tutulan ve açılış/kapanış onayları yapılmış defterler. İspat değeri HMK m.222'ye göre belirlenir: tacirin ticari defterleri kendi lehine delil olabileceği gibi (karşı tarafın defterleriyle uyumlu, çelişmiyor ve karşı taraf aksini muteber defterle çürütemiyorsa), aleyhine de delildir; defterler sahibinin aleyhine her zaman delil olur.
4. Defter ibrazı: Mahkeme re'sen veya talep üzerine defterlerin ibrazını ister (HMK m.222/1); ibrazdan kaçınma aleyhe değerlendirilebilir.
5. Ara sonuç: Süresinde itiraz edilmeyen fatura içeriği kabul sayılır; usulüne uygun defter, HMK m.222 şartlarıyla sahibi lehine delil olur.

Çıktı modülleri

• Süre/itiraz değerlendirme notu (fatura/teyit, 8 gün hesabı).
• Defterlerin delil değeri analizi (HMK m.222 koşulları).
• İtiraz dilekçesi veya defter ibrazı talebi taslağı.

Plugin bağlamı

Bu beceri ticari-isletme-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.