cari-hesap

Cari Hesap İlişkisi

Görev

Cari hesap sözleşmesinin varlığını, işleyişini ve sona ermesini değerlendirmek; dönem sonu bakiyesinin nasıl kesinleştiğini ve talep edilebileceğini belirlemek. Cari hesap, ticari ilişkilerde alacakların netleştirilmesinin özel rejimidir.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Taraflar arasında yazılı cari hesap sözleşmesi var mı (TTK m.89 şekil)?
2. Hesap dönemleri ve bakiye tespit usulü ne?
3. Bakiyeye itiraz edildi mi; tanınma (kabul) gerçekleşti mi?
4. İlişki sona erdi mi; faiz ve zamanaşımı durumu ne?

Denetim şeması

1. Tanım ve şekil: TTK m.89 — iki kişinin (en az biri tacir olması şart değil, ama uygulamada ticari) para, mal, hizmet ve diğer hususlardan doğan alacaklarını ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları kalem kalem alacak-borç şekline çevirerek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak bakiyeyi isteyebilecekleri sözleşmedir. Sözleşme yazılı şekle tabidir (m.89/2).
2. İşleyiş ve hesap dışı kalanlar: TTK m.90 — belirli alacaklar (örn. takas edilemeyen, özel amaca tahsisli) cari hesaba geçirilemez. Kalemlerin hesaba kaydı, alacağı yenilemez kural olarak (m.91 — aksi kararlaştırılmadıkça).
3. Faiz: TTK m.92-93 — aksi kararlaştırılmadıkça her kalem için kaydı tarihinden faiz işler; bileşik faiz ancak TTK m.8/2 şartlarıyla.
4. Bakiyenin tespiti ve tanınması: TTK m.94 — dönem sonunda bakiye tespit edilip karşı tarafa bildirilir; bildirimi alan, süresi içinde itiraz etmezse bakiyeyi kabul (tanıma) etmiş sayılır. Tanınan bakiye yeni hesap döneminin ilk kalemi olur.
5. Sona erme ve zamanaşımı: TTK m.99 sona erme halleri; TTK m.101 — cari hesabın tasfiyesine, bakiyeye ve faizlere ilişkin davalar 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Ara sonuç: yazılı sözleşme + dönem sonu bakiye + tanıma → bakiye muaccel ve dava edilebilir.

Çıktı modülleri

• Cari hesap geçerlilik ve işleyiş notu (yazılı şekil, kalemler).
• Bakiye tespiti ve tanınma değerlendirmesi.
• Bakiyenin tahsili dava/icra talebi ve zamanaşımı uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri ticari-isletme-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.