eser-sahiplik-tespiti

Eser Niteliği ve Sahipliğin Tespiti

Görev

Somut ürünün FSEK m.1/B ve m.2-6 anlamında korunan bir eser olup olmadığını, hangi türe girdiğini ve hak sahibinin kim olduğunu tespit etmek; aktif husumetin temelini kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Ürün nedir (yazılım, fotoğraf, müzik, logo, makale, mimari proje, veri tabanı)?
• Kim, ne zaman, hangi koşullarda (hizmet/sipariş/serbest) meydana getirdi?
• Birden çok kişi katkı verdi mi; iş sözleşmesi/eser sözleşmesi var mı?
• Daha önce kamuya açıklanmış/yayımlanmış mı; üzerinde isim/işaret var mı?

Denetim şeması

1. Tür eşleştirme: Ürün FSEK m.2 (ilim-edebiyat, yazılım dâhil), m.3 (musiki), m.4 (güzel sanat), m.5 (sinema) veya m.6 (işlenme/derleme) sayımına giriyor mu? Numerus clausus geçerlidir; sayıma girmeyen ürün eser olarak korunmaz.
2. Hususiyet (sübjektif unsur): Ürün "sahibinin hususiyetini" taşıyor mu (m.1/B-a)? Salt emek/yatırım yetmez; bağımsız yaratıcı seçim aranır. Fikirler, yöntemler, veriler tek başına korunmaz — koruma ifade biçimine bağlıdır.
3. Şekil verme/algılanabilirlik: Düşünce, dış dünyada algılanabilir biçime kavuşmuş mu? Sırf zihindeki tasarım korunmaz.
4. Sahiplik: Kural olarak eseri meydana getiren gerçek kişi sahiptir (m.8). İştirak hâlinde (ayrılmaz bütün) m.9; müşterek eserde m.10. Sahiplik karinesi: nüsha üzerindeki ad veya umuma arzdaki açıklama (m.11-12). Çalışan/memur eserinde mali hak kullanımı kural olarak işverene aittir (m.18/2), aksi sözleşme saklıdır.
5. Ara sonuç: Eser + tür + sahip belirlenir; eser değilse koruma reddi, sınai hak (6769 SMK) veya haksız rekabet (TTK m.54 vd.) alternatifi değerlendirilir.

İspat yükü: eser ve sahiplik iddiasını ileri sürende (HMK m.190); karine lehine olan tarafın işi kolaylaşır.

Çıktı modülleri

• Eser/sahiplik analiz notu (tür, hususiyet gerekçesi, sahip ve dayanak madde).
• Sahiplik karinesi ve aktif husumet değerlendirmesi.
• Eser sayılmama hâlinde alternatif koruma yolları listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri telif-haklari eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.