dava-usul-gorev-yetki

Telif Davalarında Usul, Görev ve Yetki

Görev

Telif uyuşmazlığında doğru yargı kolunu, görevli ve yetkili mahkemeyi, taraf sıfatlarını ve usul yolunu belirleyerek davayı doğru kurgulamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Talep hukuki mi (ref/men/tazminat) yoksa cezai mi (şikâyet)?
• Davacı hangi sıfatla hareket ediyor (sahip, devralan, münhasır lisans sahibi, meslek birliği)?
• Davalı kim; eylem nerede gerçekleşti, eser nerede erişilebilir?
• İhtiyati tedbir/delil tespiti aciliyeti var mı?

Denetim şeması

1. Yargı kolu: İhlal türüne göre hukuk veya ceza yolu seçilir; ikisi birlikte yürüyebilir (ceza şikâyete bağlı m.75). Hukuk talepleri ref (m.66-68), men (m.69), tespit ve tazminat (m.70).
2. Görev: Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri görevlidir (FSEK m.76); bulunmayan yerde Adalet Bakanlığı tarafından görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi (ceza için FSH Ceza/ağır ceza) bakar. Görev kamu düzenindendir, re'sen incelenir (HMK m.114/1-c).
3. Yetki: Genel yetki davalının yerleşim yeri (HMK m.6); haksız fiil niteliğindeki ihlalde eylemin işlendiği veya zararın doğduğu yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m.16). İnternet ihlallerinde erişilebilirlik yeri tartışmalıdır; somut bağlantı aranır.
4. Taraf sıfatı: Aktif husumet eser sahibi, mali hak devralanı, münhasır lisans sahibi ve yetkili meslek birliğine (m.42 vd.) aittir. Pasif husumet ihlal eyleminin failine; aracı/yer sağlayıcı sorumluluğu ayrı değerlendirilir.
5. Dava şartları ve arabuluculuk: Ticari nitelikteki para alacaklarında dava şartı arabuluculuk (TTK m.5/A, 6325 HUAK) gündeme gelebilir; fikri mülkiyet ticari dava sayıldığından kontrol edilir.
6. Ara sonuç: Yargı kolu + görevli/yetkili mahkeme + taraflar + ön şartlar sabitlenir.

İspat yükü: görev/yetki itirazını ileri süren açıklar; görev re'sen denetlenir.

Çıktı modülleri

• Görev-yetki-husumet tespit notu (madde dayanaklı).
• Hukuk/ceza yolu seçim matrisi.
• Dava şartı/arabuluculuk kontrol kalemi.

Plugin bağlamı

Bu beceri telif-haklari eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.