gecikme-ziya-hasar-talepleri

Gecikme, Ziya ve Hasar Taleplerinin Yönetimi

Görev

Zarar olayı sonrası hak sahibinin yapması gereken ihbar/rezerv işlemlerini süresinde planlamak, zararı belgelemek ve talebi doğru taşıyıcıya yöneltmek; hak kaybını önlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Olay ne: gecikme mi, tam/kısmi ziya mı, hasar mı; hasar açık mı gizli mi?
2. Eşya teslim alındı mı; teslim tarihi nedir; ihbar/rezerv yapıldı mı?
3. Taşıma iç hukuka mı (TTK) yoksa CMR'ye mi tabi?
4. Zarar nasıl belgelendi (tutanak, fotoğraf, ekspertiz, fatura)?

Denetim şeması

1. İhbar/rezerv süreleri (TTK): TTK m.889 — açıkça belli hasarda teslim sırasında, gizli hasarda teslimi izleyen 7 gün içinde yazılı bildirim; gecikmede teslimden itibaren 21 gün içinde bildirim. Süre kaçırılırsa eşyanın doğru teslim edildiği varsayılır.
2. İhbar/rezerv süreleri (CMR): CMR m.30 — açık hasarda teslimde, gizli hasarda 7 gün, gecikmede 21 gün. Rezervsiz teslim, iyi teslim karinesi doğurur.
3. Ziyanın belgelenmesi: Tam ziya halinde teslim için kararlaştırılan sürenin (kural olarak 30 gün, sözleşmesel sürenin sonu) geçmesiyle eşya kaybolmuş sayılabilir (CMR m.20). Tutanak, ekspertiz ve değer belgeleri toplanmalı.
4. Muhatabın belirlenmesi: Akdî taşıyıcı, fiilî taşıyıcı (TTK m.879) ve komisyoncu (m.926-928) arasında doğru muhatap seçilmeli; müteselsil sorumluluk değerlendirilmeli.
5. Tazminatın kapsamı: Ziya/hasarda eşya değeri ve m.882 sınırı; CMR m.23/4 uyarınca taşıma ücreti ve masraflar.
6. Zamanaşımı: TTK m.855 / CMR m.32 (1 yıl; kasıt-ağır kusurda 3 yıl). Yazılı talep CMR'de süreyi durdurur (m.32/2).
7. Ara sonuç: Hangi taleplerin canlı, hangilerinin sürede/zamanaşımında düştüğü.

Çıktı modülleri

• İhbar/rezerv süre takvimi ve hak kaybı uyarı listesi.
• Zarar belgeleme kontrol listesi (tutanak/ekspertiz/fatura).
• Talep mektubu taslağı (muhatap, dayanak madde, tutar, süre durdurma).

Plugin bağlamı

Bu beceri tasima-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.