gorev-yetki-ve-usul

Görev, Yetki ve Usul Haritası

Görev

Tasarım uyuşmazlığını doğru mecraya yerleştirmek: görevli mahkeme, yetkili yer, idari yol (TÜRKPATENT/YİDD) ile adli yol ayrımı, dava şartları ve arabuluculuk ön koşulunu netleştirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Uyuşmazlık türü nedir (tescil/itiraz idari süreci, hükümsüzlük, tecavüz, tazminat, devir)?
2. Tarafların yerleşim yeri ve tecavüzün/işlemin yapıldığı yer neresi?
3. Talep parasal mı (tazminat → ticari dava → arabuluculuk şartı olabilir)?
4. İlgili ilde FSHHM var mı, yoksa görevlendirilen asliye mi?

Denetim şeması

1. Görevli mahkeme (SMK m.156/1): SMK'den doğan hukuk davalarında Fikrî ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi görevlidir; bulunmayan yerlerde HSK'nin belirlediği asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Ceza boyutu için Fikrî ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi.
2. İdari/adli ayrımı: Tescil, yayın, itiraz ve YİDD kararları idari süreçtir; YİDD'nin nihai kararına karşı 2 ay içinde Ankara FSHHM'de iptal davası açılır (SMK m.67). Hükümsüzlük ve tecavüz ise doğrudan adli davadır.
3. Yetki (SMK m.156/3-5): Hak sahibinin açacağı davalarda davacının yerleşim yeri veya tecavüzün/fiilin işlendiği yahut etkilerinin görüldüğü yer mahkemesi yetkilidir; üçüncü kişilerin hak sahibine açacağı davalarda davalının (sicildeki) yerleşim yeri. TÜRKPATENT aleyhine davada Ankara mahkemeleri.
4. Dava şartı arabuluculuk: Konusu para olan ticari davalarda (TTK m.5/A, HMK çerçevesi) tazminat talepleri için dava şartı arabuluculuk işletilir; tecavüzün tespiti/men gibi taleplerle birlikte yapı kurulur. Hükümsüzlük gibi münhasıran mahkeme yetkisindeki talepler arabuluculuğa elverişli değildir.
5. Dava şartları ve süre: Görev resen incelenir (HMK m.114/1-c); zamanaşımı (tazminatta TBK m.72), tedbirde 2 haftalık esas dava süresi (HMK m.397) kontrol edilir.
6. Ara sonuç: Görevli/yetkili mahkeme, idari mi adli mi, arabuluculuk gerekip gerekmediği net yazılır.

Çıktı modülleri

• Yol haritası tablosu (idari/adli, görevli mahkeme, yetkili yer).
• Dava şartı kontrol listesi (görev, yetki, arabuluculuk, süre).
• Talep türüne göre arabuluculuk elverişlilik notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri tasarim-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.