ipotek-ve-tasinmaz-rehni

İpotek ve Taşınmaz Rehni

Görev

Taşınmaz rehninin kuruluşunu, kapsamını, derece sistemini, paraya çevrilmesini ve terkinini hukuki dayanakla çözümlemek; teminat ile alacak ilişkisini doğru kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Rehin türü: anapara ipoteği mi, üst sınır (azami meblağ) ipoteği mi?
• Teminat altına alınan alacak mevcut mu, doğacak/koşullu mu; tutarı belirli mi?
• Rehin derecesi ve önceki/sonraki takyidatlar (boş derece, sabit/ilerleme sistemi) ne durumda?
• Borç ödendi mi; terkin mi, paraya çevirme (takip) aşaması mı?

Denetim şeması

1. Kuruluşu denetle. İpotek resmi senetle tapu müdürlüğünde kurulur (TMK m.856; TMK m.795 — rehin tescille doğar). Geçerli bir alacağı teminat altına alır; rehin fer'idir, alacağa bağlıdır.
2. Türü ayır. Anapara ipoteği: belli, kesin alacak (TMK m.875 kapsamı — asıl alacak, takip giderleri, gecikme faizi). Üst sınır ipoteği: doğmuş/doğacak alacaklar belirli bir azami meblağ ile teminatlandırılır (TMK m.851). Tür, kapsamı ve faizin teminat alanını belirler.
3. Kapsamı belirle. Rehin, taşınmazla birlikte bütünleyici parça ve eklentiyi (TMK m.862), kira/ürün gelirlerini koşullu kapsar; kapsam dışı kalanlar ayrıca değerlendirilir.
4. Derece sistemini uygula. İpotek tescil edilen derecede yer alır; boşalan dereceden yararlanma (sabit dereceler ilkesi) sözleşme ve sicile göre çözülür. Sonraki rehinli alacaklının durumu sıraya bağlıdır.
5. Paraya çevirme. Muaccel alacak için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip (2004 sayılı İİK m.145 vd.); ipoteğin türüne göre ilamlı/ilamsız ayrımı ve itiraz imkânı. Lex commissoria yasağı: doğrudan mülkiyete geçiş kararlaştırılamaz (TMK m.873/2).
6. Terkin. Alacak sona erince malik terkin isteyebilir (TMK m.883); rehin hakkı sona erse de sicilden silinene kadar şeklen durur.
7. Ara sonuç. Rehnin geçerliliği, kapsamı ve istenen işlem (tesis/terkin/takip) netleştirilir.

Çıktı modülleri

• İpotek türü–kapsam–derece analizi.
• Resmi senet / terkin talebi veya rehnin paraya çevrilmesi takip taslağı iskeleti.
• Teminat–alacak uyumu ve faiz kapsamı risk notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri tapu-kadastro eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.