gorev-yetki-ve-husumet

Görev, Yetki ve Husumet Haritası

Görev

Tapu-kadastro davasında doğru mahkeme (görev), doğru yer (yetki) ve doğru davalıyı (husumet) tek bir denetimle belirleyip usulden kayıpları önlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Talep türü: tapu iptali-tescil, kadastro itirazı, tescil (m.713), düzeltim, men/ecrimisil, ortaklığın giderilmesi, tazminat (m.1007)?
• Taşınmaz hangi adliye çevresinde; kadastro çalışması/tutanağı kesinleşmiş mi?
• Karşı taraf gerçek kişi mi, Hazine mi, belediye/idare mi, mirasçılar mı?
• Uyuşmazlık özel hukuk işlemine mi, idari işleme (kamulaştırma/imar) mı dayanıyor?

Denetim şeması

1. Adli/idari yargı ayrımını yap. Mülkiyet/ayni hak ve sicil uyuşmazlıkları adli yargıda (asliye/sulh hukuk). İdari işlemden (kamulaştırma kararı, imar planı, idari tasarruf) doğan iptal talepleri idari yargıda (2577 sayılı İYUK). Kamulaştırmasız el atmada el atmanın türüne göre adli/idari ayrım gözetilir.
2. Görevli mahkemeyi seç. Tapu iptali-tescil, men, düzeltim, tazminat → asliye hukuk (HMK m.2). Ortaklığın giderilmesi → sulh hukuk (HMK m.4). Kesinleşmemiş kadastro işine ilişkin uyuşmazlık → kadastro mahkemesi (3402 m.25-26), kesinleştikten sonra genel mahkeme.
3. Yetkiyi belirle. Taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12); birden çok taşınmazda da bunlardan birinin yeri (HMK m.12/2).
4. Husumeti kur. Tapu iptalinde kayıt maliki ve ara malikler; tescil/zilyetlik davasında Hazine ve/veya ilgili idare; TMK m.1007 tazminatında Hazine; ortaklığın giderilmesinde tüm paydaşlar (zorunlu dava arkadaşlığı). Husumet eksikliği davanın reddine yol açar.
5. Dava şartlarını gözden geçir. Görev ve kesin yetki re'sen incelenir (HMK m.114-115); kadastroda 10 yıllık hak düşürücü süre (3402 m.12/3) re'sen dikkate alınır.
6. Ara sonuç. Mahkeme + yer + davalı çevresi tek tabloya bağlanır; yanlışsa gönderme/ret riski not edilir.

Çıktı modülleri

• Talep türüne göre görev–yetki–husumet tablosu.
• Adli/idari yargı yolu ayrım notu (kamulaştırma/imar bağlantısı).
• Dava şartı ve süre kontrol listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri tapu-kadastro eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.