dava-sarti-arabuluculuk

Dava Şartı (Zorunlu) Arabuluculuk

Görev

Dava açmadan önce arabuluculuğun zorunlu olduğu uyuşmazlıklarda kapsamı, süreyi ve son tutanaktan sonraki dava açma penceresini doğru yönetmek. Arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir; bu beceri o riski engeller.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Uyuşmazlık iş, ticari, tüketici, kira/komşu/kat mülkiyeti gibi zorunlu bir alana mı giriyor?
2. Alacak/talep türü nedir (ör. işçilik alacağı, ticari alacak, tahliye)?
3. Daha önce arabuluculuğa başvuruldu mu, son tutanak alındı mı?
4. Anlaşmama halinde dava açma süresi ne zaman doluyor?

Denetim şeması

1. Kapsam belirleme: İş uyuşmazlıkları 7036 m.3 (işçi-işveren alacak/tazminat ve işe iade); ticari uyuşmazlıklar TTK m.5/A (konusu para alacağı/tazminat olan ticari davalar); tüketici TKHK m.73/A; kira, taşınır/taşınmaz paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi, komşu hukuku, kat mülkiyeti HUAK m.18/B. İş kazası/meslek hastalığından maddi-manevi tazminat ve tespit istisnası gözetilir.
2. Zamanaşımı/hak düşürücü süre: Arabuluculuk başvurusu zamanaşımını durdurur, hak düşürücü süreyi işlemez kılar (HUAK m.18/A-15). Bu koruma başvuru tarihinden son tutanağa kadar sürer.
3. Yetki ve atama: Başvuru, karşı tarafın yerleşim yeri/işin yapıldığı yer adliyesi arabuluculuk bürosuna yapılır; arabulucu komisyonca atanır (HUAK m.18/A).
4. Anlaşmama ve dava açma: Anlaşmama son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde dava açılmalı; aksi halde tekrar arabuluculuk şarttır. Dava dilekçesine son tutanağın aslı/örneği eklenmezse mahkeme 1 haftalık kesin süre verir, sunulmazsa dava şartı yokluğundan usulden reddedilir (HUAK m.18/A-2).
5. Ara sonuç: Kapsam teyidi, süre takvimi ve eksik belge listesi.

Çıktı modülleri

• Kapsam/istisna kontrol tablosu (alan-madde eşleştirmesi).
• Arabuluculuk başvuru dilekçesi taslağı.
• Son tutanak sonrası 2 haftalık dava açma takvimi ve hatırlatma notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri tahkim-arabuluculuk eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.