fesih-sona-erme-ve-cikis

Fesih, Sona Erme ve Çıkış Hükümleri

Görev

Sözleşmenin nasıl ve hangi sonuçlarla sona ereceğini denetlemek; fesih haklarının dengesini, bildirim usulünü, geçmişe/ileriye etki ayrımını ve çıkış sonrası yükümlülükleri belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Sözleşme ani edimli mi (dönme) yoksa sürekli mi (ileriye etkili fesih)?
• Fesih hakları kimde, tek taraflı mı; bildirim süresi/şekli ne?
• Haklı sebeple derhal fesih ve sözleşmeden dönme şartları net mi?
• Sona erme sonrası gizlilik, rekabet yasağı, iade, devir yükümlülükleri var mı?

Denetim şeması

1. Dönme/fesih ayrımı: Ani edimli sözleşmede temerrüt hâlinde TBK m.125 — alacaklı ya ifa+gecikme tazminatı, ya ifadan vazgeçip müspet zarar, ya da dönüp menfi zarar isteyebilir. Sürekli borç ilişkisinde sona erme kural olarak ileriye etkilidir (fesih), geçmiş tasfiye edilmez.
2. Haklı sebeple fesih: Sürekli ilişkilerde dürüstlük kuralı gereği haklı/önemli sebeple derhal fesih hakkı emredici nitelikte kabul edilir; sözleşmeyle tümüyle kaldırılamaz. Tetikleyiciler somut ve ölçülebilir yazılmalı.
3. Bildirim usulü: Süre, şekil (yazılı/noter/KEP), ihtar şartı (TBK m.117 temerrüt için, kira/eser özel hükümleri) ve "cure period" (düzeltme süresi) denetlenir.
4. Otomatik yenileme/erken çıkış: Sessiz yenileme, asgari taahhüt süresi ve erken fesih cezası (cezai şart denetimine bağlanır) müvekkil aleyhineyse işaretlenir.
5. Sona erme sonuçları: İade, hesap kapama, lisans/erişim sonlandırma, geçiş desteği; ayakta kalan hükümler (survival): gizlilik, rekabet yasağı (ölçülülük: süre-yer-konu), sorumluluk, uyuşmazlık.
6. İspat/usul: Fesih sebebini ve usulüne uygunluğunu fesheden taraf ispatlar; haksız fesih müspet zarar doğurabilir.

Çıktı modülleri

• Fesih hakları denge tablosu (kim, hangi sebeple, hangi usulle).
• Bildirim ve düzeltme süresi (cure) lafız önerisi.
• Survival (ayakta kalan hüküm) ve çıkış yükümlülükleri kontrol listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri sozlesme-inceleme-redline eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.