gorev-yetki-ve-idari-asama

Görev, Yetki ve İdari Aşama

Görev

SGK uyuşmazlığında doğru yargı yolunu, görevli/yetkili mahkemeyi, idari başvuru zorunluluğunu ve süreleri saptayarak davanın usulden reddini önlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Uyuşmazlık SGK ile mi (sigortalılık, prim, aylık), işveren ile mi (rücu, alacak)?
• SGK'nın yazılı bir işlemi/red kararı var mı; tebliğ tarihi nedir?
• İdari itiraz/başvuru yapıldı mı; süresi geçti mi?
• Sigortalının ikametgâhı ve işyeri hangi yer mahkemesi çevresinde?

Denetim şeması

1. Yargı yolu: Sigortalılık, prim, gelir/aylık ve hizmet tespiti adli yargıda; SGK'nın bazı genel düzenleyici/idari işlemleri idari yargıda görülebilir — işlemin niteliği ayrılır.
2. Görev — 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5: SGK ile sigortalı/işveren arasındaki sosyal güvenlik uyuşmazlıkları iş mahkemelerinde görülür.
3. İdari aşama — 5510 m.101 ve İş Mahkemeleri Kanunu m.4: Kurumca verilen kararlara karşı dava açmadan önce SGK'ya itiraz/başvuru ve cevap beklenmesi koşulu; bu dava şartı niteliğindedir, atlanırsa dava usulden reddedilir.
4. Süre: İdari başvurunun reddi veya zımni red üzerine dava açma süresi (İş Mahkemeleri Kanunu m.4'teki süreler) hesaplanır.
5. Yetki — HMK m.6 ve özel kurallar: Genelde davalının yerleşim yeri; sosyal güvenlikte sigortalının ikametgâhı/işyeri yer mahkemesi de yetkili olabilir. Ara sonuç: yargı yolu + görev + yetki + süre haritası. İspat: SGK tebliğ ve başvuru belgeleri.

Çıktı modülleri

• Yargı yolu/görev/yetki tespit notu.
• İdari başvuru ve süre takvimi (tebliğ-başvuru-red-dava).
• Usul riski uyarı listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri sosyal-guvenlik eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.