can-hayat-sigortalari

Can Sigortaları (Hayat, Kaza, Sağlık)

Görev

Can sigortalarında sigorta bedelinin kime, hangi şartlarla ve ne miktarda ödeneceğini; lehtar tayini, beyan ve özel istisnaları (intihar, suikast) değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Hayat, ferdi kaza yoksa sağlık/hastalık sigortası mı?
2. Lehtar belirlenmiş mi, değiştirilebilir mi; sigortalı ile sigorta ettiren aynı kişi mi?
3. Riziko (vefat/maluliyet/hastalık) ne zaman, nasıl gerçekleşti?
4. Bekleme süresi, yaş/sağlık beyanı, teminat dışı haller poliçede nasıl?

Denetim şeması

1. Tazminat ilkesi uygulanmaz. Can sigortalarında kural olarak gerçek zarar değil, kararlaştırılan sigorta bedeli ödenir (TTK m.1487 vd.); zarar sigortasındaki zenginleşme yasağı geçerli değildir. Ferdi kazada bedel esastır.
2. Lehtar. TTK m.1493: sigorta ettiren, lehtarı serbestçe tayin ve değiştirebilir; lehtar tayini yazılı bildirimle hüküm doğurur. Lehtar yoksa sigorta bedeli sigorta ettirenin/sigortalının mirasçılarına/terekesine geçer.
3. Beyan ve yaş. Hayat sigortasında yanlış yaş beyanı sözleşmeyi kural olarak iptal ettirmez; sigorta bedeli/prim oranlanır (TTK m.1500 mantığı). Sağlık beyanı için genel beyan yükümlülüğü (TTK m.1435 vd.) uygulanır.
4. Özel istisnalar. TTK m.1503: sözleşmeden itibaren belirli süre (genel şartlarda üç yıl) sonra intihar halinde dahi sigorta bedeli ödenir; lehtarın sigortalıyı öldürmesi (suikast) halinde o lehtar bedele hak kazanamaz, diğer hak sahipleri korunur. Ara sonuç: istisna devrede mi?
5. Sağlık/hastalık. Bekleme süreleri, mevcut hastalık istisnası ve teminat dışı haller poliçeden denetlenir; tüketici sigortalarında haksız şart kontrolü.

Çıktı modülleri

• Lehtar/hak sahibi belirleme tablosu.
• Sigorta bedeli ödeme değerlendirmesi (tazminat ilkesi yok notu).
• İntihar/suikast ve beyan istisnaları analizi.
• Ödenecek bedel ve dayanak maddeleri.

Plugin bağlamı

Bu beceri sigorta-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.