dava-gorev-yetki-ve-ihtarname

Dava Yolu, Görev-Yetki ve İhtar/Dilekçe Taslağı

Görev

İade talebini ihtardan davaya taşıyan usul rotasını kurmak: temerrüt için ihtar, görevli ve yetkili mahkeme, dava şartı arabuluculuk kontrolü ve HMK'ya uygun dilekçe iskeleti. Eksik ön şart veya yanlış mahkeme, dava şartı yokluğundan usulden ret doğurur.

Soğuk başlangıç (intake)

• Tarafların sıfatı (gerçek kişi, tacir); iş ticari mi?
• Talep para alacağı mı, aynen iade mi; miktar ne?
• Borçluya ihtar çekildi mi; temerrüt oluştu mu?
• Daha önce arabuluculuğa başvuruldu mu?

Denetim şeması

1. Temerrüt ve ihtar (TBK m.117). Sebepsiz zenginleşme borcu kural olarak muaccel; alacaklının ihtarıyla borçlu temerrüde düşer ve temerrüt faizi (TBK m.120; ticari işte 3095 s.K.) ihtardan itibaren işler. İhtar, faiz başlangıcı için kritik belge.
2. Görevli mahkeme. Genel kural Asliye Hukuk (HMK m.2). İki tarafın da tacir olduğu ve işin ticari sayıldığı hallerde Asliye Ticaret (TTK m.4-5). Tüketici işleminden kaynaklanıyorsa Tüketici Mahkemesi/Hakem Heyeti (6502 m.73) kapsamı kontrol edilir.
3. Yetkili mahkeme. Genel yetki davalının yerleşim yeri (HMK m.6); sözleşme ilişkisinden doğan iadelerde ifa yeri mahkemesi de yetkili olabilir (HMK m.10). Para borçlarında alacaklının yerleşim yeri kuralı (TBK m.89) ifa yeri belirlemede gözetilir.
4. Dava şartı arabuluculuk. İki tarafın tacir olduğu, konusu para olan alacak/tazminat talepleri için TTK m.5/A uyarınca arabuluculuk dava şartıdır; başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Genişleyen kapsam (7445 s.K.) ayrıca kontrol edilir.
5. Dilekçe mimarisi (HMK m.119). Taraflar, vakıalar (kazandırma + sebepsizlik), hukuki sebep (TBK m.77 vd.), deliller ve açık talep sonucu (anapara + faiz başlangıcı + tip). Tip (geçerli olmayan/gerçekleşmeyen/sona eren sebep) açıkça belirtilir.
6. Ara sonuç. İhtar → arabuluculuk (gerekirse) → doğru mahkemede dava sıralaması; görev kamu düzeninden resen, yetki itirazı ilk itiraz olarak süresinde ileri sürülür.

Çıktı modülleri

• İade ihtarnamesi taslağı (temerrüt + faiz başlangıcı vurgulu).
• Görev-yetki-arabuluculuk karar ağacı.
• Dava dilekçesi iskeleti (HMK m.119 unsurları + [doldurulacak] yer tutucular).

Plugin bağlamı

Bu beceri sebepsiz-zenginlesme eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.