aydinlatilmis-onam

Aydınlatılmış Onam Denetimi

Görev

Tıbbi müdahaleye verilen rızanın hukuken geçerli, aydınlatmanın ise içerik ve usul olarak yeterli olup olmadığını saptamak ve onam kusurunun sonuçlarını belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Müdahale öncesi yazılı/sözlü aydınlatma yapıldığını gösteren belge var mı?
2. Hastaya hangi riskler, alternatifler ve başarısızlık olasılığı anlatıldı?
3. Hasta reşit/ehliyetli miydi; acil durum/bilinç kaybı var mıydı?
4. Onam formu matbu mu, müdahaleye özgü mü, makul süre öncesinde mi alındı?

Denetim şeması

1. Rızanın hukuki temeli: TCK m.26 (ilgilinin rızası — hukuka uygunluk sebebi), Hasta Hakları Yönetmeliği m.24-31, Biyotıp Sözleşmesi (5013) m.5, 1219 m.70. Rıza yoksa müdahale kural olarak hukuka aykırıdır.
2. Aydınlatmanın kapsamı: Tanı, önerilen tedavi, başarı/başarısızlık olasılığı, riskler ve ciddi komplikasyonlar, alternatif yöntemler, hiç tedavi edilmeme sonucu. Estetik gibi zorunlu olmayan müdahalelerde aydınlatma yükü ağırlaşır.
3. Usul ve zamanlama: Hastanın karar vermesine yetecek makul süre, anlayabileceği dil, baskısız ortam. Ameliyat masasında alınan onam zayıftır.
4. Ehliyet ve temsil: Küçük/kısıtlı için veli/vasi onamı; acil ve bilinç kaybında varsayılan rıza/zorunluluk hâli (TCK m.25).
5. İspat yükü: Aydınlatmanın yapıldığını ve onamın alındığını hekim/hastane ispatlar (karine davacı/hasta lehine).
6. Ara sonuç: Aydınlatma eksikse, müdahale teknik olarak kusursuz olsa dahi gerçekleşen komplikasyondan hekim sorumlu olabilir; çünkü hasta o riski üstlenmemiş sayılır.

Çıktı modülleri

• Onam geçerlilik kontrol listesi
• Aydınlatma içerik boşluğu raporu
• İspat durumu ve belge eksikliği notu
• Müdahaleye özgü onam metni taslağı (yer tutuculu)

Plugin bağlamı

Bu beceri saglik-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.