dilekce-sadelestirme

Dilekçe ve Layiha Sadeleştirme

Görev

Dava/cevap dilekçesi, replik-düplik, istinaf veya temyiz layihasını; vakıa-hukuki sebep-talep sonucu mimarisini bozmadan, müvekkilin "bu dilekçede ne diyoruz, ne istiyoruz" sorusuna net cevap verecek sade bir metne çevirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Hangi dilekçe ve hangi taraf adına (davacı/davalı/sanık/müşteki)?
2. Yargı kolu nedir (HMK 6100, CMK 5271, İYUK 2577)?
3. Okuyucu müvekkil mi, yoksa hukukçu olmayan bir karar verici mi?
4. Vurgulanması istenen talep veya risk var mı?

Denetim şeması

1. İSKELETİ ÇIKAR: Dilekçenin üç ana ekseni ayrıştırılır — vakıalar, hukuki sebepler, talep sonucu (HMK m.119 dava dilekçesinin zorunlu unsurları; cevap için m.129). Sade metin bu üçlüyü "neler oldu / hangi kurala dayanıyoruz / ne istiyoruz" başlıklarına oturtur.
2. TALEP SONUCUNU ÖNE AL: Hukukçu metni gerekçeyle başlatır; sade metin sonuçla (ne istiyoruz) başlar, gerekçeyi sonra verir. Talep sonucu birebir korunur, daraltılıp genişletilmez.
3. USULİ SÜZGEÇ (ispat/süre): İçinde süre bağlı bir işlem varsa (istinaf süresi HMK m.345 – iki hafta; temyiz HMK m.361 – iki hafta; cevap süresi m.127 – iki hafta) bu süreler takvim tarihiyle açıkça yazılır, çünkü müvekkil için kritik sonuçtur.
4. DELİL BAĞINI KORU: "Hangi iddiayı hangi delille gösteriyoruz" ilişkisi sadeleştirmede düşürülmez; ispat yükünün kimde olduğu yalın dille belirtilir.
5. ARA SONUÇ: Sade metin, dilekçenin talep sonucunu ve dayanağını eksiksiz yansıtıyor mu; hiçbir hukuki sebep veya delil atlanmış mı kontrol edilir.
6. İSTİSNA: Dilekçenin kendisi mahkemeye verilen bağlayıcı metindir; sade versiyon yalnızca müvekkili bilgilendirir, dosyaya sunulmaz.

Çıktı modülleri

• "Bu dilekçede özetle" bölümü (3-5 cümle).
• Ne istiyoruz / Neden / Hangi delillerle tablosu.
• Kritik süreler ve sonraki adımlar (takvim tarihli).
• Korunan teknik terimler sözlüğü ve asıl dilekçeye yönlendirme notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri sade-hukuk-dili eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.