eshya-miras-kokleri

Eşya ve Miras Hukukunun Roma Temelleri

Görev

TMK eşya ve miras hukuku kurumlarını Roma karşılıklarıyla eşleştirmek ve mülkiyet, zilyetlik, kazandırıcı zamanaşımı ile küllî halefiyet gibi temel kurumların dönüşümünü açıklamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Konu eşya hukuku mu (mülkiyet, zilyetlik, ayni haklar) yoksa miras mı?
• Somut kurum hangisi (kazanma yolları, zamanaşımı, tereke, saklı pay)?
• Çıktı akademik mi, yorum argümanı mı?

Denetim şeması

1. Modern temeli sabitle: mülkiyet TMK m.683; zilyetlik TMK m.973 vd.; taşınmaz olağan kazandırıcı zamanaşımı TMK m.712, olağanüstü m.713; tescil ve iyiniyetli üçüncü kişi TMK m.1023; rehin TMK m.939 vd. (taşınır), ipotek TMK m.881 vd.; intifa TMK m.794. Miras: küllî halefiyet TMK m.599; yasal mirasçılık m.495 vd.; saklı pay m.505-506; tenkis m.560 vd.
2. Eşya kurumlarını eşleştir: mülkiyet → dominium/proprietas; zilyetlik → possessio (animus + corpus); kazandırıcı zamanaşımı → usucapio (klasik) ve longi temporis praescriptio. Mülkiyetin kazanma yollarını ayır: aslen kazanma (occupatio, accessio, specificatio, usucapio) ve devren kazanma (traditio, mancipatio, in iure cessio). TMK'daki devren kazanmanın tescile bağlı oluşunu (TMK m.705) Roma'nın şekilci devir usulleriyle kıyasla.
3. Zilyetlik korumasını bağla: Roma'daki interdicta (possessoria) zilyetliğin ayrı korunması düşüncesinin kaynağıdır; TMK m.981 vd. zilyetliğin korunması davalarıyla eşleştir.
4. Rehin-intifa kataloğunu bağla: pignus/hypotheca → taşınır rehni/ipotek; usus fructus → intifa; servitutes → irtifak. numerus clausus ilkesini hatırlat.
5. Miras kurumunu kur: küllî halefiyet (TMK m.599) → hereditas; mirasçının tereke borçlarından sorumluluğu Roma'daki successio in universum ius düşüncesinden gelir. Saklı pay (TMK m.505-506) ve tenkis ile Roma'daki querela inofficiosi testamenti (mirasta hak ihlaline karşı dava) düşüncesini bağla. Vasiyet → testamentum; legatum → belirli mal vasiyeti (TMK m.517 muayyen mal vasiyeti).
6. Ara sonuç: kurumu doğru köke oturt; dönüşümü (ör. tescil sisteminin Roma'da bulunmayışı, modern tapu sicilinin yeni bir katman oluşu) işaretle.

İspat/dayanak: TMK m.683, m.705, m.712-713, m.1023, m.599, m.505-506 ile; Roma kurumları fragmanla; doktrin [doğrulanacak].

Çıktı modülleri

• Eşya hukuku eşleştirme tablosu (TMK maddesi / Roma kurumu / kazanma yolu).
• Miras küllî halefiyet ve saklı pay soykütüğü.
• Dönüşüm uyarısı (tapu sicili gibi modern eklentiler).

Plugin bağlamı

Bu beceri roma-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.