akademik-kaynak-hijyeni

Roma Hukuku Kaynak ve Atıf Hijyeni

Görev

Roma hukuku ve hukuk tarihi metinlerinde birincil kaynak, Latince maxim ve doktrin atıflarının doğru ve doğrulanabilir biçimde verilmesini sağlamak; uydurma fragman, sahte künye ve hatalı Latince kullanımını önlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Çıktı akademik metin mi, ders notu mu, mütalaa eki mi?
• Birincil Roma kaynağı (Digesta/Institutiones/Codex) atfı gerekli mi?
• Latince maxim kullanılacak mı; tam lafız mı isteniyor?
• Doktrin künyesi tam mı, yoksa ilkesel atıf mı yeterli?

Denetim şeması

1. Birincil kaynak atıf standardını uygula:
   • Digesta: D. kitap.başlık.fragman.paragraf (ör. D.41.1.20).
   • Institutiones (Iustinianus): Inst. kitap.başlık.paragraf; Gaius için Gai. kitap.paragraf (ör. Gai. 2.12).
   • Codex: C. kitap.başlık.fragman; Novellae: Nov. numara. Fragman numarasından emin değilsen numara uydurma; kurumu anlat ve atfı [doğrulanacak] olarak işaretle.
2. Latince maximi doğru lafızla yaz: tam ve klasik biçimde; eksik/uydurma Latince kullanma. Çeviriyi mutlaka ekle ve yürürlükteki maddeyle bağla.
3. Doktrin atfını düzenle: Türk Roma hukuku literatüründe başlıca eserler ilkesel olarak anılabilir (Ziya Umur — Roma Hukuku Lügatı/Ders Notları; Türkân Rado — Roma Hukuku Dersleri; Belgin Erdoğmuş; Bülent Tahiroğlu/Belgin Erdoğmuş). Tam künye (baskı, sayfa) gerekiyorsa [doğrulanacak] işareti koy; sayfa numarası uydurma.
4. Yürürlükteki norm ile tarihî kaynağı ayrı tut: tarihî bilgi yürürlükteki hukukun yerine geçmez. Çıktıda yürürlükteki madde (TMK/TBK) ile Roma kaynağını farklı katmanlarda göster.
5. İçtihat gerekirse: tarihî-sistematik yorumun mahkemece kullanıldığı kararları karararama.yargitay.gov.tr veya karararama.danistay.gov.tr üzerinden doğrula; esas/karar numarası asla uydurma, doğrulanmamışsa ilkesel atıfla yetin ve [doğrulanacak] işaretle.
6. Ara sonuç: her atfı kaynak türüne göre standartlaştır; doğrulanmamış olanları açıkça etiketle.

İspat/dayanak: birincil kaynak fragman standardıyla; doktrin yazar-eser ile; yürürlükteki norm madde ile.

Çıktı modülleri

• Atıf listesi (birincil kaynak / doktrin / yürürlükteki norm ayrı bloklar).
• Doğrulama notları ([doğrulanacak] etiketli kalemler).
• Latince maxim sözlüğü (lafız + çeviri + madde bağı).

Plugin bağlamı

Bu beceri roma-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.