miras-iliskisinde-isbat-ve-delil

Miras İlişkisinde İspat ve Delil Yönetimi

Görev

Miras uyuşmazlığındaki vakıaların ispat yükünü, uygun delil türlerini ve değerleme esaslarını TMK m.6 ve HMK m.187-293 çerçevesinde planlamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• İspatlanacak çekişmeli vakıalar neler? (sıfat, kazandırma, muvazaa, değer)
• Eldeki belgeler: tapu, banka, nüfus, vasiyet, sözleşme?
• Tanık dinletilecek mi, yoksa senetle ispat zorunlu mu?
• Değerleme/hesap gerektiren kalem var mı? (bilirkişi)
• Karşı tarafın elindeki belgeler için ibraz talebi gerekir mi?

Denetim şeması

1. İspat yükü (TMK m.6, HMK m.190): Bir vakıadan lehine hak çıkaran onu ispatlar. Mirasçı sıfatı iddia eden soybağı/nüfusla; tasarrufun geçersizliğini, muvazaayı, irade fesadını iddia eden bunu ispatlar.
2. Senetle ispat ve istisnası (HMK m.200-201): Belirli tutarı aşan hukuki işlemler senetle ispatlanır; senede karşı tanık dinlenemez. Ancak muris muvazaası ve ölüme bağlı tasarrufta mirasçılar üçüncü kişi sayıldığından tanık dahil her delille ispat mümkündür (yerleşik içtihat — künye [doğrulanacak]).
3. Karineler: Mirasçılık belgesi mirasçılığa karine (m.598); tapu kaydı mülkiyete karine (m.7, m.992). Aksini iddia eden ispatla yükümlü.
4. Bilirkişi (HMK m.266 vd.): Tenkis/denkleştirme hesabı, ölüm tarihindeki taşınmaz/şirket değeri, el yazısı incelemesi (vasiyette sahtelik) bilirkişiye gider. Rapor, ölüm tarihi değerleri ve doğru oranlarla denetlenmeli.
5. Belge ibrazı ve delil tespiti (HMK m.219-222, m.400): Banka kayıtları, hesap hareketleri için üçüncü kişiden/kurumdan celp; kaybolma riski olan delil için tespit.
6. Ara sonuç: vakıa-delil-yük matrisi; toplanacak delil listesi ve usulü.

Çıktı modülleri

• İspat yükü ve delil matrisi (vakıa / yük / delil türü)
• Tanık listesi ve dinletilme gerekçesi
• Bilirkişi sorularının taslağı (ölüm tarihi değerli)
• Belge celbi / müzekkere talepleri listesi

Plugin bağlamı

Bu beceri miras-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.