denklestirme-ve-iade

Denkleştirme (İade) Davası

Görev

Yasal mirasçıların mirasbırakandan sağlararası aldıkları karşılıksız kazandırmaların paylaşmada denkleştirilmesini (iade veya hesaba katma) TMK m.669-675 uyarınca sağlamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Kazandırmayı alan yasal mirasçı mı? (denkleştirme yalnızca yasal mirasçılar arası)
• Kazandırma türü: çeyiz, kuruluş sermayesi, borç ödeme, malvarlığı devri, eğitim gideri?
• Mirasbırakan iadeden açıkça bağışık tuttu mu (m.669/1)?
• Kazandırma tarihi ve ölüm tarihindeki değeri?
• Alan kişi mirası reddetti mi? (m.674 — reddedende iade yükü farklı)

Denetim şeması

1. İade yükümlülüğünü belirle (m.669): Yasal mirasçılar, miras payına mahsuben yapılan kazandırmaları iadeyle yükümlüdür. Mirasbırakanın aksi iradesi (bağışıklık) açık olmalı; altsoya çeyiz/kuruluş sermayesi/malvarlığı devri için iade karinesi vardır (m.669/2).
2. Kapsam dışını ayır (m.670): Olağan eğitim-öğretim giderleri, mutat hediyeler kural olarak iadeye tabi değildir; aşırı olanlar tabidir.
3. İade biçimini seç (m.671): Mirasçı, aldığını aynen geri verebilir veya değerini miras payına mahsup edebilir; kazandırma miras payını aşsa bile aşan kısım — mirasbırakanın iradesi ve tenkis kuralları saklı — iade edilmeyebilir (m.672).
4. Değerleme (m.673): İade, kazandırmanın denkleştirme anındaki (paylaşma anı) değerine göre; elden çıkarılmışsa sürüm değeri esas alınır.
5. Çocukların çocukları (m.675): Önceden ölen mirasçının yerine geçenler, onun almadığı kazandırmaları iade etmez ama kendi aldıklarını iade eder. Ara sonuç: iadeye tabi tutar + biçim (aynen/mahsup) + paylaşmaya etkisi.

Çıktı modülleri

• Denkleştirme hesap tablosu (kazandırma, değer, mahsup)
• Tenkis ile denkleştirme ayrımı notu (hangisi uygulanır)
• Paylaşma/ortaklığın giderilmesi davasına entegre talep
• İspat için kazandırma belgeleri dizini

Plugin bağlamı

Bu beceri miras-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.