durustluk-risk-strateji

Başlangıç Hükümleri Temelli Risk ve Strateji Değerlendirmesi

Görev

Dürüstlük kuralı, hakkın kötüye kullanılması veya iyiniyet gibi esnek/takdire açık başlangıç hükümlerine dayanan bir argümanın gerçekçi başarı şansını değerlendirmek; daha sağlam alternatif dayanakları ve ispat risklerini ortaya koymak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Argüman yalnızca başlangıç hükmüne mi dayanıyor, yoksa daha güçlü bir özel norm da var mı?
• Başlangıç hükmünün şartları (özellikle m.2/2 "açıklık" eşiği) somut olayda gerçekten karşılanıyor mu?
• İspat yükü (m.6) bizde mi; ispat araçları yeterli mi?
• Hâkimin takdiri (m.4) ne yöne meyledebilir; emsal eğilim nedir?

Denetim şeması

1. Önce sağlam dayanak ara — Esnek başlangıç hükmü, mümkünse asıl dayanak değil destek olmalıdır. Somut bir özel norm (sözleşme ihlali, ayıp, geçersizlik, mülkiyet) varsa o öne çıkarılır; m.2/m.3 ikincil savunma katmanı tutulur.
2. "Açıklık" riski — TMK m.2/2 yalnızca açık kötüye kullanmada korur; eşik yüksektir. Sıradan menfaat çatışmasını kötüye kullanma diye sunmak zayıf argümandır ve güven kaybı yaratır.
3. Takdir belirsizliği — m.4 — Hakkaniyet/takdir alanı sonucu öngörülemez kılar; bu belirsizlik dürüstçe müvekkile aktarılır. Sonuç "tartışmalı / hâkimin takdirine bağlı" diye nitelenir, abartılı kesinlik verilmez.
4. İspat zafiyeti — m.6 — Çelişkili davranış, güven, kötüniyet gibi vakıaların ispatı güçtür; yazılı delil, yazışma, tanık ve karine durumu envanterlenir. İspatlanamayan vakıa "gerçekleşmemiş" sayılır.
5. Senaryo ve alternatif — En iyi/orta/en kötü senaryo; başlangıç hükmü tutmazsa devreye girecek yedek dayanak; sulh/uzlaşma penceresi. İçtihat eğilimi tek cümlede dürüstçe (lehe karar seçip aleyhe gizlemeden) özetlenir.
6. Etik sınır — Zayıf bir m.2 argümanını "kesin" diye sunmak meslek kurallarına ve dürüst danışmanlığa aykırıdır; risk açıkça paylaşılır.

Çıktı modülleri

• Dayanak haritası (asıl norm + başlangıç hükmü katmanı).
• Şart/eşik ve ispat riski değerlendirmesi.
• Senaryo tablosu (iyi/orta/kötü) + olasılık nitelemesi.
• Yedek strateji + sulh penceresi + ilkesel içtihat eğilimi [doğrulanacak].

Plugin bağlamı

Bu beceri medeni-hukuk-baslangic eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.