aydinlatma-acik-riza-denetimi

Aydınlatma ve Açık Rıza Metni Denetimi

Görev

Kuruluşun aydınlatma metinlerini ve açık rıza beyanlarını madde madde denetlemek; zorunlu unsur, zamanlama ve ikisinin birbirinden ayrı tutulması kurallarına uygunluğu test edip eksikleri bulgu listesine bağlamak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Hangi kanallarda aydınlatma yapılıyor (web formu, işe alım, sözleşme, çağrı merkezi, kamera tabelası)?
2. Her kanal için ayrı metin var mı, yoksa tek genel metin mi kullanılıyor?
3. Açık rıza alınıyor mu; alınıyorsa aydınlatmadan ayrı bir onay olarak mı?
4. Rızanın geri alınması için bir mekanizma var mı?

Denetim şeması

1. Zorunlu unsur testi (m.10/1): Her metinde (a) veri sorumlusu/temsilci kimliği, (b) işleme amaçları, (c) aktarılan alıcı grupları ve amacı, (ç) toplama yöntemi ve hukuki sebebi, (d) m.11 hakları bulunmalı. "vb.", "gerektiğinde" gibi muğlak ifadeler eksiklik sayılır (Aydınlatma Tebliği).
2. Zamanlama: Aydınlatma, verinin elde edildiği anda yapılmalı; sonradan yapılan aydınlatma ihlaldir.
3. Ayrılık ilkesi: Aydınlatma ile açık rıza tek metinde/tek onay kutusunda birleştirilemez; aydınlatma rıza şartına bağlanamaz. Birleşik kullanım kırmızı bulgudur.
4. Açık rızanın geçerliliği (m.3/1-a): Rıza özgür irade + belirli konu + bilgilendirme unsurlarını taşımalı; ön işaretli kutu, hizmet şartına bağlı rıza ("rıza vermezsen hizmet yok") geçersizdir.
5. Hukuki sebebin doğru gösterimi: Metinde her amaç için m.5/m.6 sebebi açık rıza ile karıştırılmadan gösterilmeli.
6. Ara sonuç: Eksik/geç aydınlatma m.18/1-a yaptırım riski; geçersiz rıza ise işlemenin tümünü hukuka aykırı kılar.

İspat yükü: Aydınlatmanın usulüne uygun yapıldığını ve rızanın geçerli alındığını veri sorumlusu kayıt/onay loguyla ispatlar.

Çıktı modülleri

• Metin başına m.10 unsur kontrol listesi (Uygun/Eksik).
• Aydınlatma–açık rıza ayrımı uygunsuzluk raporu.
• Kanal bazlı düzeltilmiş aydınlatma/rıza taslakları ([doldurulacak] yer tutucularıyla).

Plugin bağlamı

Bu beceri kvkk-uyum-checker eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.