defiler-iyiniyet

Def'iler ve İyiniyetli Hamilin Korunması

Görev

Kambiyo borçlusunun hamile karşı ileri sürebileceği def'ileri tasnif etmek; senetten anlaşılan/herkese karşı ileri sürülen def'iler ile kişisel def'ileri ayırmak ve iyiniyetli hamile karşı kişisel def'i yasağını uygulamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Borçlunun iddiası senedin geçerliliğine mi (şekil, ehliyet, sahtelik) yoksa temel ilişkiye mi (ödeme, bedelsizlik, anlaşmaya aykırı doldurma) dayanıyor?
• Hamil, def'inin dayandığı kişiyle doğrudan taraf mı, yoksa ciro yoluyla mı edindi?
• Hamilin senedi edinirken borçluya zarar verme kastı (kötüniyet) iddiası var mı?
• Senet tahsil cirosuyla mı geçti?

Denetim şeması

1. Mutlak (senetten anlaşılan/herkese karşı) def'iler: şekil eksikliği, zamanaşımı, sahtelik, ehliyetsizlik, senet metnindeki kayıtlar — bunlar her hamile karşı ileri sürülebilir.
2. Kişisel (def'iler): temel ilişkiden doğan def'iler (ödeme, takas, bedelsizlik, anlaşmaya aykırı doldurma) yalnızca doğrudan taraf olunan hamile karşı ileri sürülür.
3. İyiniyetli hamil koruması: TTK m.687 — senedi devralırken borçlunun zararına hareket etmediyse, önceki hamillerle borçlu arasındaki kişisel def'iler kendisine karşı ileri sürülemez. Kötüniyet veya ağır kusur ispatlanırsa koruma kalkar; ispat yükü def'iyi ileri süren borçludadır.
4. Tahsil cirosu istisnası: tahsil cirosuyla edinen hamil temsilci olduğundan, borçlu cirantaya karşı sahip olduğu def'ileri bu hamile de ileri sürebilir (m.688).
5. Bağımsızlık ilkesi: bir imzanın geçersizliği diğer kambiyo taahhütlerini etkilemez (m.677); borçlu yalnızca kendi taahhüdüne ilişkin def'iyi ileri sürebilir.
6. Ara sonuç: def'inin türü ve hamilin iyiniyeti belirlendiğinde, savunmanın o hamile karşı dinlenip dinlenmeyeceği sonuçlanır.

Çıktı modülleri

• Def'i tasnif tablosu (mutlak/kişisel + dayanak + muhatap hamil).
• İyiniyet/kötüniyet değerlendirme notu (ispat yükü dahil).
• Borçlu savunma dilekçesi veya hamil için def'isizlik argümanı taslağı.

Plugin bağlamı

Bu beceri kiymetli-evrak eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.