aval-musteselsil-sorumluluk

Aval ve Müteselsil Sorumluluk

Görev

Senet borcuna kefil niteliğindeki aval ilişkisini denetlemek, avalistin kime ve hangi kapsamda sorumlu olduğunu belirlemek; tüm kambiyo borçlularının hamile karşı müteselsil sorumluluğunu çözümlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Senet üzerinde aval kaydı ("aval içindir", "kefil") veya senet yüzünde sadece imza var mı?
• Aval kimin için verilmiş; belirtilmemişse kimin lehine sayılır?
• Müvekkil avalist mi, yoksa avalistten talep eden hamil mi?
• Borçlu çevresi (düzenleyen, cirantalar, kabul eden) çıkarıldı mı?

Denetim şeması

1. Aval şekli: TTK m.700 — aval senet üzerine/alonja "aval içindir" benzeri ibare ve imzayla verilir; poliçe yüzündeki keşideci ve muhatap dışındaki salt imza aval sayılır.
2. Kimin için: aval kimin için verildiği yazılmamışsa poliçede keşideci, bonoda düzenleyen lehine verilmiş sayılır (m.700/4).
3. Sorumluluğun kapsamı: avalist, lehine aval verdiği kişiyle aynı derecede sorumludur (TTK m.702/1). Aval, kefaletten farklı olarak fer'i değildir; lehine aval verilenin taahhüdü şekil dışında bir sebeple geçersiz olsa da aval geçerli kalır (m.702/2 — bağımsızlık).
4. Rücu: ödeyen avalist, lehine aval verdiği kişiye ve ona karşı sorumlu olanlara rücu eder (m.702/3).
5. Müteselsil sorumluluk: düzenleyen, kabul eden, cirantalar ve avalistler hamile karşı müteselsilen sorumludur; hamil sıraya bakmaksızın her birine başvurabilir (TTK m.724). Ödeyen borçlu kendinden önceki borçlulara müracaat eder.
6. Ara sonuç: aval geçerliyse avalist asıl borçlu gibi takip edilebilir; aval lehtarının belirsizliği veya şekil eksikliği halinde sorumluluk yeniden değerlendirilir.

Çıktı modülleri

• Borçlu çevresi ve sorumluluk haritası (kim-kime-müteselsil).
• Aval geçerlilik ve kapsam notu (m.700-702 dayanaklı).
• Avalist için savunma / hamile karşı talep stratejisi.

Plugin bağlamı

Bu beceri kiymetli-evrak eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.