devre-mulk-ve-kat-mulkiyetinin-sona-ermesi

Devre Mülk ve Kat Mülkiyetinin Sona Ermesi

Görev

İki ayrı özel kurumu yönetmek: (1) bir mesken nitelikli bağımsız bölümde dönemsel yararlanma sağlayan devre mülk hakkının kuruluş ve kullanım rejimi (KMK m.57-65); (2) kat mülkiyetinin/kat irtifakının sona ermesi hâlleri ve sonuçları (KMK m.46-54).

Soğuk başlangıç (intake)

• Devre mülk mü kuruluyor/kullanılıyor, yoksa mevcut kat mülkiyetinin sona ermesi mi söz konusu?
• Devre mülkte: hak müşterek mülkiyet payına bağlı dönem hakkı olarak resmî senetle mi kuruldu?
• Sona ermede sebep ne: anayapının tamamen yok olması, kamulaştırma, malik istemi, yoksa kat irtifakının terkini mi?
• Anayapı kısmen mi tamamen mi harap; sigorta/yeniden yapım gündemde mi?

Denetim şeması

1. Devre mülk niteliği (KMK m.57-58): Devre mülk hakkı, mesken olarak kullanılmaya elverişli bir yapı veya bağımsız bölümün ortak mülkiyet payına bağlı olarak yılın belli dönemlerinde yararlanma hakkı sağlayan bir irtifak hakkıdır (m.57). Devre mülk hakkı ancak mesken nitelikli yerlerde kurulabilir (m.58).
2. Kuruluş ve sözleşme (m.59-61): Hak, tapuda resmî senetle ve dönem tahsisini gösterir biçimde kurulur; dönemler bölünemez ve devir/miras yoluyla geçebilir. Yönetim ve kullanım için ayrı bir devre mülk sözleşmesi/planı düzenlenir.
3. Kat mülkiyetinin sona ermesi (KMK m.46-47): Kat mülkiyeti, kütükteki kaydın silinmesiyle (maliklerin istemi/oybirliğiyle, m.46) veya anayapının tamamen yok olması ya da harap olması (m.47) hâlinde sona erer. Anayapı kısmen harap olur ve bağımsız bölümlerin yarısı kullanılmaz hâle gelirse özel rejim işler (m.47/2-3).
4. Kamulaştırma (m.48, m.46): Bağımsız bölümün veya ortak yerin kamulaştırılması hâlinde arsa payı ve değer esasına göre paylaştırma yapılır.
5. Sona ermenin sonuçları (m.49-50): Kat mülkiyeti sona erince anagayrimenkul, kat maliklerinin arsa payları oranında paylı mülkiyetine döner; tasfiye ve paylaşma TMK paylı mülkiyet hükümlerine göre yapılır.
6. Yenileme/onarım yükümü (m.19, m.47): Tamamen yok olmamış yapıda onarım kurul kararına ve gider rejimine tabidir; harabiyet iddiası keşif-bilirkişi ile saptanır.
7. Ara sonuç: Devre mülkte geçerli kuruluş + dönem tahsisi; sona ermede sebep tespiti + paylı mülkiyete dönüş ve tasfiye.

Çıktı modülleri

• Devre mülk kuruluş/sözleşme kontrol listesi (mesken şartı, dönem tahsisi).
• Sona erme sebebi tespit notu (m.46-48) ve paylaşma çerçevesi.
• Harabiyet/yeniden yapım için keşif-bilirkişi talebi notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri kat-mulkiyeti eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.