ispat-delil-ve-tutanak

İspat, Delil ve Tutanak Denetimi

Görev

Kabahatin sübutunu sağlayan delilleri (tutanak, ölçüm cihazı, kamera/ses kaydı, tanık) ispat değeri açısından denetlemek ve çürütücü delil stratejisi kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Kabahat hangi delille tespit edilmiş (tutanak, mobese, hız/emisyon cihazı, numune)?
• Tutanağı kim, hangi yetkiyle, nasıl düzenlemiş; imza/tanık var mı?
• Ölçüm cihazının kalibrasyon/muayene belgesi mevcut mu?
• İlgili kişiye tespit anında bildirim/savunma imkânı tanınmış mı?

Denetim şeması

1. İspat yükü: Kabahatin gerçekleştiğini ispat kural olarak idareye düşer. İdare somut, doğrulanabilir delil sunmalıdır; soyut tespit yetersizdir.
2. Tutanağın değeri: Usulüne uygun düzenlenmiş tutanak güçlü bir delildir ancak kesin (mutlak) delil değildir; aksi her türlü delille ispatlanabilir. Tutanağın yer-zaman-fiil-tespit yöntemi yönünden çelişki ve eksikliklerini tara.
3. Teknik tespitler: Hız/emisyon/gürültü ölçümü, kantar vb. cihazların yetkili kurumca kalibre/muayene edilmiş olması; ölçüm koşullarının kurallara uygunluğu denetlenir. Kalibrasyonsuz/usulsüz ölçüm ispat değerini düşürür.
4. Hukuka aykırı delil: Hukuka aykırı yolla elde edilen delilin değerlendirme dışı bırakılması ilkesi (genel ispat hukuku ve Anayasa m.38/6) kabahatler bakımından da gözetilir.
5. Çürütücü delil: Tanık, karşı belge, bilirkişi/teknik rapor ve keşif talepleriyle idarenin delilini sars. Başvuruda delillerini açıkça göster.
6. Ara sonuç: İspat yükü dengesini değerlendir — idare sübutu sağlayamıyorsa kabahat sabit sayılmaz ve ceza kaldırılır.

Çıktı modülleri

• Delil-tespit eleştiri tablosu (her delil için zayıf nokta).
• Çürütücü delil listesi ve talep dilekçesi taslağı.
• İspat yükü değerlendirme notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri kabahatler-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.