ispat-ve-delil-toplu-is

İspat ve Delil Stratejisi

Görev

Toplu iş uyuşmazlığının türüne göre ispat yükünü doğru dağıtmak ve delil mimarisini kurmak. Sendikal neden, baraj/çoğunluk ve grev usulü farklı delil setleri ister.

Soğuk başlangıç (intake)

• İspatlanacak ana vakıa nedir (sendikal neden / çoğunluk / grev usulü / TİS ihlali)?
• Elde hangi belgeler var (üyelik kaydı, bordro, tutanak, yazışma)?
• Tanık var mı; resmî kayıt erişimi mümkün mü?
• Karşı tarafın elindeki belgeler neler?

Denetim şeması

1. Sendikal neden ispatı: 6356 m.25/7-8 — işçi, sendikal nedeni kuvvetle muhtemel kılan olguları (üyelik/çekilme tarihi, fesihle zaman yakınlığı, eşit durumdaki üye olmayanların korunması) gösterir; ardından geçerli/haklı neden ispatı işverene geçer. Delil: e-Devlet üyelik kaydı, fesih yazısı, karşılaştırmalı işten çıkarma listesi, tanık.
2. Baraj/çoğunluk ispatı: Yetki uyuşmazlığında Bakanlık işkolu istatistik tebliğleri, e-Devlet üyelik kayıtları, sendika ve işyeri işçi listeleri esastır (6356 m.41-43). Sayısal tespit belgeye dayanır; tanıkla çoğunluk ispatı kural olarak yetersizdir.
3. Grev usulü ispatı: Tutanak tarihleri, çağrı/bildirim yazıları, grev oylaması tutanağı (m.61), erteleme kararı; kanuni/kanun dışı grev ayrımı tarih ve belge ile kurulur.
4. TİS ihlali ispatı: Yürürlükteki TİS metni, ödeme/bordro kayıtları, işveren uygulamaları; normatif hükmün ihlali belge üzerinden gösterilir.
5. Ara sonuç: Her vakıa için ispat yükü sahibi ve asgari delil seti belirlenir; eksik deliller için celp/müzekkere planı yapılır (Bakanlık, SGK, banka kayıtları).

İspat yükü kuralı her zaman önce iddiacıda, kanunun yer değiştirdiği hallerde (m.25) işverende.

Çıktı modülleri

• İspat yükü dağılım tablosu (vakıa – yük sahibi – delil).
• Delil toplama ve celp planı.
• Eksik/çelişki listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri is-hukuku-toplu eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.