dava-usul-gorev-yetki-arabuluculuk

Dava, Usul, Görev-Yetki ve Zorunlu Arabuluculuk

Görev

İş uyuşmazlığını doğru usul rejimine oturtmak: zorunlu arabuluculuk, görev-yetki, yargılama usulü ve dava açılış adımlarını belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Talep konusu nedir (işçilik alacağı, işe iade, hizmet tespiti, tazminat)?
2. İşyeri ve işverenin adresi nerede; işçi işi nerede gördü?
3. Fesih/dava açma tarihleri ve süre durumu nedir?
4. Daha önce arabuluculuğa başvuruldu mu?

Denetim şeması

1. Dava şartı arabuluculuk (7036 m.3): İşçi-işveren arasındaki kıdem, ihbar, fazla çalışma, ücret, yıllık izin gibi alacak ve tazminat talepleri ile işe iade davaları için arabuluculuk dava şartıdır. İş kazası/meslek hastalığından kaynaklı maddi-manevi tazminat ve bunlara ilişkin rücu davaları kapsam dışı (bunlar için ihtiyaridir). Başvuru olmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.
2. Görev (7036 m.5): İş mahkemeleri görevlidir; iş mahkemesi yoksa o yer asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar.
3. Yetki (7036 m.6): Davalı gerçek/tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin/işlemin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir; bu yetki kesindir (aksine sözleşme yapılamaz).
4. Usul: İş mahkemelerinde kural olarak basit yargılama usulü uygulanır (HMK m.316 vd.); dilekçeler dilekçe-cevap ile sınırlıdır, ön inceleme ve tahkikat hızlandırılmıştır.
5. Ara sonuç: Önce arabuluculuk → son tutanak → süresinde dava (işe iadede 2 hafta). Dava dilekçesine son tutanağın aslı/onaylı örneği eklenmezse bir haftalık kesin süre verilir; eklenmezse dava usulden reddedilir.
6. Faiz ve talep: Alacak türüne göre faiz türü (mevduat/yasal) ve başlangıcı talep sonucunda doğru gösterilir; belirsiz alacak/kısmi dava tercihi değerlendirilir.

Çıktı modülleri

• Arabuluculuk kapsam kontrolü (zorunlu/ihtiyari).
• Görevli ve yetkili mahkeme tespiti.
• Süre takvimi ve dava açılış kontrol listesi.
• Faiz/talep türü ve dava türü (belirsiz alacak vb.) önerisi.

Plugin bağlamı

Bu beceri is-hukuku-bireysel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.