imar-plani-denetimi-ve-iptali

İmar Planı Denetimi ve Plan İptal Davası

Görev

Bir imar planı veya plan değişikliğinin hukuka uygunluğunu denetlemek; iptal davasının süre, ehliyet ve esas yönünden kurulmasını sağlamak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Plan hangi ölçekte (1/5000 nazım, 1/1000 uygulama) ve hangi idarece onaylandı?
• Plan/değişiklik askıya çıktı mı, askı tarihleri neler, itiraz ettiniz mi?
• Müvekkilin taşınmazı plan sınırı içinde mi, menfaati nasıl etkileniyor?
• Üst ölçekli plana veya ada/parsel dengesine aykırılık iddiası var mı?

Denetim şeması

1. Yetki ve usul (3194 m.8/b): Plan, yetkili idare meclisince onaylanıp bir ay süreyle askıya çıkarılır. Askı süresinde idareye itiraz edilebilir; idare itirazı 15 günde değerlendirir. Süreç usulü işlemediyse şekil sakatlığı doğar.
2. Dava açma süresi (İYUK m.7, m.11): Askı süresi sonundan itibaren 60 gün; askı içinde yapılan itirazın reddi/zımni reddi yeni 60 günlük süre başlatır. Süre, planın askısının dayandığı ilana göre titizlikle hesaplanır (geç öğrenme/menfaat ihlalinin doğduğu an tartışılır).
3. Ehliyet ve menfaat (İYUK m.2): Davacının planla güncel, kişisel ve meşru menfaat ilişkisi; parsel maliki, komşu parsel maliki, meslek odası/dernek dava ehliyeti ayrı ayrı değerlendirilir.
4. Esas denetimi: Üst ölçekli plana uygunluk; şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı üçlü ölçütü (Danıştay yerleşik denetim ölçütü); donatı alanı dengesi, yoğunluk artışı/kazanılmış hak, kademe atlama yasağı. Plan değişikliğinde "zorunluluk ve kamu yararı" gerekçesi aranır.
5. İspat ve bilirkişi: Şehir plancısı bilirkişi, plan paftaları, plan açıklama raporu ve plan notları; keşif. İspat yükü işlemin hukuka uygunluğunu kanıtlama bakımından idarededir, aykırılık iddiasını davacı somutlaştırır.
6. Ara sonuç + tedbir: Esaslı sakatlık varsa iptal + yürütmenin durdurulması (İYUK m.27); telafisi güç zarar (inşaat başlaması) vurgulanır. İçtihat atfı yapılacaksa Danıştay 6. Daire künyesi [doğrulanacak] ile ve karararama.danistay.gov.tr teyidiyle.

Çıktı modülleri

• Süre hesap tablosu (askı-itiraz-dava).
• Aykırılık gerekçeleri listesi (yetki/şekil/üst plan/kamu yararı).
• YD talepli iptal dilekçesi iskeleti.
• Bilirkişiye yöneltilecek sorular taslağı.

Plugin bağlamı

Bu beceri imar-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.