imar-para-cezalari

İmar Para Cezaları (m.42)

Görev

İmar mevzuatına aykırılıktan verilen idari para cezasının hukuka uygunluğunu (muhatap, hesap, usul, süre) denetlemek ve iptal yolunu kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Ceza hangi aykırılığa dayanıyor (ruhsatsız, ruhsata aykırı, yapı denetim eksiği)?
• Ceza kararının tarihi, miktarı ve hesaplama kalemleri neler?
• Muhatap kim (yapı sahibi, müteahhit, fenni mesul, yapı denetim)?
• Aynı fiile başka işlem (yıkım, başka ceza) uygulandı mı?

Denetim şeması

1. Cezanın dayanağı (3194 m.42): Ruhsatsız/ruhsata aykırı yapı ve mevzuata aykırı eylemler için idari para cezası; ceza yapının türü, yüzölçümü, sınıfı, kullanım amacı ve aykırılığın niteliğine göre belirlenen katsayılarla hesaplanır.
2. Hesabın denetimi: m.42'deki taban ceza ve ağırlaştırıcı katsayılar (yapının çevre ve görüntü kirliliğine etkisi, kullanım amacı değişikliği, kat ilavesi, hisseli/komşu parsele tecavüz vb.) tek tek incelenir; her katsayının somut gerekçesi aranır. Yanlış/dayanaksız katsayı kısmen iptal sebebidir.
3. Ceza muhatabı: Ceza ilgili yapı sahibine, ayrıca müteahhit ve fenni mesul/yapı denetim kuruluşuna ayrı ayrı kesilebilir; muhatabın doğru tespiti ve sorumluluk derecesi denetlenir. Yanlış muhatap iptal sebebidir.
4. Usul ve yetki: Cezayı belediye/il encümeni verir; karar gerekçeli, hesabı gösterir ve usulüne uygun tebliğ edilmiş olmalıdır. Eksik gerekçe/tebliğ şekil sakatlığı doğurur.
5. Zamanaşımı ve ne bis in idem: İdari yaptırımlarda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun genel hükümleri yardımcı kaynak olabilir; aynı fiile mükerrer ceza ve cezanın yıkımla ilişkisi (cezanın yıkıma engel olmaması) tartışılır.
6. İspat ve dava: Yapı tatil tutanağı ve teknik tespit idarenin delili; davacı hesap hatasını/aykırılığın yokluğunu somutlaştırır. İYUK m.7'de 60 gün içinde iptal davası; hesabın bir kısmı sakatsa kısmen iptal istenir.

Çıktı modülleri

• Ceza hesabı kalem kalem denetim tablosu.
• Muhatap/sorumluluk değerlendirmesi.
• Usul ve gerekçe denetim notu.
• Kısmen/tamamen iptal talepli dilekçe iskeleti.

Plugin bağlamı

Bu beceri imar-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.