dava-acma-sureleri

Dava Açma Süreleri ve Sürenin Hesabı

Görev

İdari davanın süresinde açılıp açılmadığını; başlangıç anını, durma/uzama hâllerini ve özel kanun sürelerini dikkate alarak kesin biçimde hesaplamak. Süreler kamu düzenindendir ve resen incelenir.

Soğuk başlangıç (intake)

• İşlem ilgilisine tebliğ mi edildi, ilan mı edildi, yoksa başka yolla mı öğrenildi; tarih nedir?
• İşleme karşı m.11 kapsamında üst makama başvuruldu mu; başvuru tarihi ve cevabı?
• Uyuşmazlık vergiyle mi ilgili (30 gün), genel idari mi (60 gün)?
• Özel bir kanun (kamulaştırma, ihale, YUKK vb.) farklı bir süre öngörüyor mu?

Denetim şeması

1. Genel süre (İYUK m.7): Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 gün, vergi mahkemelerinde 30 gün. Süre, yazılı bildirimin (tebliğ) yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. İlanı gereken işlemlerde ilan süresinin bitimini izleyen günden işler.
2. İdari başvuru ile durma (İYUK m.11): İlgililer, dava açma süresi içinde işlemi yapan makama veya üst makama başvurarak işlemin kaldırılmasını/değiştirilmesini isteyebilir. Bu başvuru işlemeye başlamış süreyi durdurur. İdarenin cevabı veya 30 günlük zımni ret süresinin dolmasıyla kalan süre yeniden işlemeye başlar (durmuş olan süre kaldığı yerden devam eder).
3. Tam yargı ön başvurusu (İYUK m.13): İdari eylem zararlarında 1 yıl / 5 yıl sınırı (bkz. tam yargı becerisi).
4. İptal sonrası tam yargı (İYUK m.12): İptal davasıyla birlikte veya iptal kararının/temyizde onanmasının tebliğinden itibaren 60 gün içinde tam yargı açılabilir.
5. Özel kanun süreleri: 2942 sayılı Kamulaştırma K., 4734/4735 sayılı ihale mevzuatı, 6458 sayılı YUKK, 6183 sayılı AATUHK ödeme emri (7 gün/15 gün gibi) süreleri saklıdır ve genel süreye önceliklidir.
6. Ara sonuç — son gün: Sürenin son günü çalışmaya ara verme (adli tatil — İYUK m.61) veya resmî tatile rastlarsa, süre tatili izleyen ilk iş gününün mesai bitiminde sona erer (İYUK m.8). Adli tatilde biten süreler tatilin bitiminden itibaren 7 gün uzar.

Çıktı modülleri

• Süre hesap tablosu (başlangıç, durma, son gün)
• m.11 başvurusu yapılmışsa durma/devam analizi
• Süre aşımı riski ve önerilen ivedi adımlar

Plugin bağlamı

Bu beceri idari-yargilama eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.