cikar-catismasi-ve-mutalaa-etigi

Çıkar Çatışması ve Mütalaa Etiği

Görev

Mütalaa işini kabul etmeden önce çıkar çatışması, sır saklama ve tarafsızlık yükümlülüklerini denetlemek; özellikle HMK m.293 uyarınca dosyaya sunulacak uzman görüşlerinde mütalaayı verenin bağımsızlığını ve metnin güvenilirliğini korumak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Mütalaayı talep eden ve karşı taraf kim; daha önce bu taraflardan biriyle ilişki kuruldu mu?
• Görüş mahkemeye uzman görüşü olarak mı sunulacak (HMK m.293), yoksa danışmanlık mı?
• Talep edilen sonuç önceden dayatılıyor mu ("şu sonucu çıkaran mütalaa")?
• Sır niteliğinde bilgi içeriyor mu?

Denetim şeması

1. Çıkar çatışması taraması: Aynı uyuşmazlıkta karşı tarafa daha önce hizmet verildi mi, taraflardan biriyle menfaat bağı var mı? Avukat için 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.38 (işi reddetme zorunluluğu) ve meslek kuralları; çatışma varsa iş reddedilir.
2. Sır saklama: Avukatlık Kanunu m.36 ve TBK vekâlet hükümleri — mütalaa hazırlanırken öğrenilen bilgiler sır kapsamındadır; üçüncü kişiyle paylaşılmaz.
3. Bilimsel mütalaada tarafsızlık: HMK m.293 uzman görüşü, ücreti tarafça ödense de bilimsel dürüstlükle yazılmalıdır; sipariş üzerine sonuç üretmek (advokatlaşmış mütalaa) belgenin ispat değerini düşürür ve etik sorun doğurur. Aleyhe argüman tartışılır.
4. Sonuç dayatması testi: Talep eden belirli bir sonucu zorluyorsa, mütalaa ya gerçek hukuki durumu yazar ya da iş reddedilir; gerçeğe aykırı görüş üretilmez.
5. Hukuki danışmanlık sınırı: Mütalaa genel hukuki değerlendirmedir; vekâlet ilişkisi ve fiili dava temsili ayrı sözleşme gerektirir; bu sınır belirtilir.
6. Ara sonuç: İş kabul edilebilir mi + etik uyarılar + tarafsızlık/sır notları.

Çıktı modülleri

• Çıkar çatışması kontrol listesi (taraf | önceki ilişki | sonuç)
• Sır saklama ve gizlilik notu
• Tarafsızlık beyanı taslağı (HMK m.293 görüşü için)
• İş kabul/ret değerlendirmesi

Plugin bağlamı

Bu beceri hukuki-mutalaa eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.