gerekceli-hukuki-akil-yurutme-metni

Gerekçeli Hukuki Akıl Yürütme Metni (IRAC/Altlama Üslubu)

Görev

Yapılmış bir hukuki analizi; sorunu, kuralı, uygulamayı ve sonucu açıkça birbirinden ayıran, atıf disiplinli ve karşı argümanı karşılayan gerekçeli bir metne dönüştürmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Metin kim için: mahkeme (layiha), müvekkil (mütalaa), iç değerlendirme mi?
• Çözülecek hukuki soru tek mi, çok başlıklı mı?
• Lehe ve aleyhe argümanlar hazır mı; tartışmalı içtihat var mı?
• İstenen ton: kesin görüş mü, seçenekli risk analizi mi?

Denetim şeması

1. Olay (Facts) — Hukuken önemli vakıalar yansız ve kronolojik verilir; nitelendirme bu aşamada yapılmaz, çekişmeli vakıa işaretlenir.
2. Sorun (Issue) — Çözülecek hukuki soru(lar) tek cümlelik, cevaplanabilir biçimde çerçevelenir; birden çok sorun ayrı başlıklara bölünür.
3. Kural (Rule) — Uygulanacak norm madde/fıkra/bent ile; yorum gerekiyorsa yöntem belirtilir; içtihat yalnızca doğrulanabilir künye veya [doğrulanacak] ile, ilke vurgusuyla anılır. Yürürlükteki kural ile doktrin görüşü ayrılır.
4. Uygulama (Application) — Altlama: her norm unsuru eldeki vakıaya bağlanır; ispat yükü (TMK m.6/HMK m.190) gösterilir; karşı argüman açıkça ele alınıp çürütülür ("ileri sürülebilirse de...").
5. Sonuç (Conclusion) — Net cevap; belirsizlik varsa olasılık dürüstçe ("kuvvetle muhtemel / tartışmalı") nitelenir, abartılı kesinlikten kaçınılır.
6. Risk ve öneri — Mütalaada eylem önerisi, alternatif strateji ve [doldurulacak] yer tutucularıyla eksik bilgi açıkça işaretlenir.

Çıktı modülleri

• Başlıklı IRAC iskeleti (Olay/Sorun/Kural/Uygulama/Sonuç).
• Atıf listesi (mevzuat madde + içtihat [doğrulanacak]).
• Karşı argüman/çürütme bloğu.
• Risk haritası ve öneri (mütalaa ise).

Plugin bağlamı

Bu beceri hukuk-metodolojisi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.