ek-tahakkuk-ceza

Ek Tahakkuk ve Ceza Kararlarının Denetimi

Görev

Gümrük idaresinin sonradan kontrol/inceleme sonucu düzenlediği ek tahakkuk ve idari para cezası kararlarını hukuka uygunluk yönünden denetlemek; ceza tipini doğru sınıflandırmak ve indirim/iptal imkânlarını ortaya koymak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Karar hangi tarihte tebliğ edildi; ek tahakkukun ve cezanın tutarı ve dayanağı nedir?
• İhtilaf kıymet, menşe, sınıflandırma yoksa beyana aykırılık ekseninde mi?
• Ceza hangi maddeye dayandırılmış (m.234 vergi farkı, m.235 yasak/kısıtlama, m.241 usulsüzlük)?
• Beyanın düzeltilmesi (m.234/3) veya kendiliğinden bildirim imkânı kullanıldı mı?

Denetim şeması

1. Karar tipini ayır: Vergi kaybına bağlı ceza için 4458 m.234 (kıymet/menşe/sınıflandırma farkına bağlı, vergi farkının belirli katı). İthalat/ihracatta yasak-kısıtlama ihlalleri için m.235. Şekle/usule aykırılık için m.241 (usulsüzlük cezası). Yanlış maddeye dayanan ceza sakattır.
2. Ek tahakkuk dayanağı: Tahakkuk ettirilmeyen vergiler m.193-197 çerçevesinde sonradan tahakkuk ettirilir. Hesap hatası, çifte tahakkuk veya matrah yanlışlığı denetlenir.
3. İndirim/bertaraf: m.234/3 uyarınca yükümlünün beyanın yanlışlığını idare tespit etmeden önce bildirmesi veya kararın tebliğinden itibaren süresinde ödeme cezada indirim sağlayabilir; m.234/6 (indirimli ödeme) ve uzlaşma (m.244) imkânları değerlendirilir.
4. Geri verme/kaldırma: Kanunen alınmaması gereken vergi alınmışsa m.211 uyarınca geri verme/kaldırma talebi; süre ve usul kontrol edilir.
5. İspat yükü: Cezayı gerektiren maddi olayı (vergi farkı, beyana aykırılık) idare ispatlar; yükümlü beyanının doğruluğunu ve iyi niyetini, hesap hatasını veya ceza şartlarının oluşmadığını ortaya koyar.
6. Ara sonuç: Cezanın tipi, matrahı ve dayanağı doğrulanır; iptal/indirim gerekçeleri ve hangi yolun (itiraz, uzlaşma, dava) öncelikli olduğu belirlenir. İlkesel içtihat için Danıştay 7. ve 9. Daire kararlarına bakılır [doğrulanacak].

Çıktı modülleri

• Ceza tipi-dayanak-matrah denetim tablosu
• İndirim/uzlaşma/dava karşılaştırmalı strateji notu
• Geri verme-kaldırma başvuru taslağı (uygunsa)

Plugin bağlamı

Bu beceri gumruk-disticaret eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.