hukumsuzluk-iptal-davalari

Hükümsüzlük ve İptal Davaları

Görev

Tescilli bir hakkın hükümsüzlüğü veya iptali talebini, sebep ve usul yönünden SMK çerçevesinde denetlemek; idari iptal yetkisi geçişini gözetmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Hangi hak hedefleniyor (marka, patent, tasarım) ve tescil no nedir?
• Sebep mutlak/nispi ret sebebi mi, kullanmama mı, yenilik eksikliği mi?
• Davacının menfaati/sıfatı var mı; nispi sebepte itiraz/önceki hak sahipliği var mı?
• Hak kaç yıldır tescilli; sessiz kalma yoluyla hak kaybı (m.25/6) gündemde mi?

Denetim şeması

1. Marka hükümsüzlüğü: Mutlak ret sebepleri (SMK m.5) ve nispi ret sebepleri (m.6) hükümsüzlük sebebidir (m.25). Menfaati olanlar dava açabilir; nispi sebeplerde önceki hak sahibi. Sessiz kalma (m.25/6 — 5 yıl) ve kötüniyet istisnası tartılır.
2. Marka iptali: Kullanmama (m.9 — kesintisiz 5 yıl ciddi kullanmama), jenerik hâle gelme, yanıltıcılık (m.26). İptal yetkisi geçiş süreciyle TÜRKPATENT'e bırakılmıştır (m.26 ve geçici m.4); bu süreçte idari/adli yol doğru seçilir.
3. Patent hükümsüzlüğü: Patentlenebilirlik şartlarının yokluğu, yetersiz açıklama, kapsam aşımı, gerçek hak sahipliği (SMK m.138). Tekniğin bilinen durumu delili.
4. Tasarım hükümsüzlüğü: Yenilik ve ayırt edici nitelik eksikliği, kamu düzeni, hak sahipliği (SMK m.77). Önceki tasarım/yayın delili.
5. İspat ve etki: Hükümsüzlük sebebini ileri süren ispatla yükümlü (HMK m.190). Hükümsüzlük kararı geçmişe etkilidir (SMK m.157/ilgili hükümler), iptal kural olarak ileriye etkili (m.27).
6. Ara sonuç: Hükümsüzlük genellikle tecavüz davasına karşı def'i veya karşı dava olarak gelir; süre, sıfat ve idari aşama tamamlanmadan dava reddi riski izlenir.

Çıktı modülleri

• Hükümsüzlük/iptal sebebi haritası (madde atıflı).
• İdari (TÜRKPATENT) - adli yol seçim notu.
• Sıfat, süre ve sessiz kalma kontrol listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri fikri-mulkiyet-dava eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.