istihkak-ve-mulkiyetin-korunmasi

İstihkak ve Mülkiyetin Korunması

Görev

Malikin, malını fiilen elinde tutan kişiye karşı geri verme (istihkak) talebini ve mülkiyete yönelen her türlü haksız müdahaleyi giderme talebini kurmak; karşı tarafın iyiniyetli kazanım ve üstün hak savunmalarını değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Mal hâlen kimin elinde; müvekkil malik olduğunu hangi belgeyle (tapu, fatura, ruhsat, teslim) gösteriyor?
• Mal karşı tarafa nasıl geçti: çalındı/kayboldu mu, emanet/kira ile mi verildi, satın mı alındı?
• Karşı taraf malı bir başkasından satın aldığını ve durumu bilmediğini ileri sürüyor mu?
• Talep yalnızca geri verme mi, yoksa kullanım bedeli (ecrimisil) de isteniyor mu?

Denetim şeması

1. Hak sahipliği: Malik, mülkiyetini ispatla yükümlüdür (TMK m.683/2, m.6). Taşınmazda tapu kaydı doğruluk karinesi taşır (m.7, m.992); taşınırda zilyetlik mülkiyet karinesi doğurur (m.985).
2. İstihkak talebi (TMK m.683/2): Malik, malını haksız olarak elinde bulundurandan geri isteyebilir. Davalının zilyetliğinin haklı bir sebebe (kira, intifa, rehin) dayanmadığı ortaya konmalıdır.
3. Taşınırda iyiniyetli kazanım istisnası: Emin sıfatıyla zilyetten (örn. kiracı, ödünç alan) iyiniyetle taşınır edinen, malik olmasa bile korunur (TMK m.988). Ancak mal çalınmış, kaybolmuş veya rızası dışında elden çıkmışsa malik 5 yıl içinde geri isteyebilir (m.989); para ve hamile yazılı senetlerde bu istisna işlemez (m.990).
4. İyiniyetin denetimi: İyiniyet karine olarak vardır (m.3) ama durumun gerektirdiği özeni göstermeyen iyiniyet iddiasında bulunamaz; alış koşulları (fiyat, satıcı, belge) sorgulanır.
5. El atmanın önlenmesi ile yarışma: Mal hâlen malikteyse ama müdahale varsa istihkak değil el atmanın önlenmesi gündeme gelir.
6. Ara sonuç: Geri verme şartları varsa malın aynen iadesi; mümkün değilse bedel; ayrıca haksız kullanım için ecrimisil.

Çıktı modülleri

• İstihkak dava dilekçesi iskeleti (taraflar, malın tanımı, mülkiyet delili, talep sonucu).
• İyiniyetli kazanım/üstün hak savunması analizi.
• Ecrimisil yan talebi için süre ve hesap notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri esya-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.