dava-usul-gorev-yetki-tedbir

Eşya Hukukunda Usul, Görev-Yetki ve İhtiyati Tedbir

Görev

Eşya hukuku davasının usulî çerçevesini kurmak: görevli ve yetkili mahkemeyi, dava şartlarını, ispat yükünü ve taşınmazın elden çıkmasını önleyecek ihtiyati tedbir/şerh stratejisini belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Talep türü ne (istihkak, el atma, tapu iptali-tescil, ortaklığın giderilmesi, zilyetlik)?
• Dava konusu taşınmaz mı, taşınır mı; uyuşmazlık değeri nedir?
• Karşı tarafın taşınmazı üçüncü kişiye devretme veya kaydı değiştirme riski var mı?
• Süreler işliyor mu (zilyetlikte 2 ay/1 yıl, ecrimisilde zamanaşımı)?

Denetim şeması

1. Yetki: Taşınmazın aynına ilişkin davalarda (mülkiyet, tapu iptali-tescil, el atma, ortaklığın giderilmesi) kesin yetki taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir (HMK m.12). Birden çok taşınmazda biri yeterlidir.
2. Görev (HMK m.2-4): Kural asliye hukuk mahkemesi (m.2). Ortaklığın giderilmesi ve taşınmaz/taşınır paylaştırılmasına ilişkin davalar sulh hukuk mahkemesinde görülür (m.4). Görev kesindir, re'sen gözetilir.
3. Dava şartları (HMK m.114-115): Hukuki yarar, taraf-dava ehliyeti, husumet; ortaklığın giderilmesi ve elbirliği mülkiyetinde zorunlu dava arkadaşlığı eksik husumet sorununa yol açar.
4. İspat yükü (TMK m.6; HMK m.190): Hakkı iddia eden ispatla yükümlüdür; tapu kaydı ve zilyetlik karineleri ispat yükünü kaydırır. Taşınmaz uyuşmazlıklarında keşif ve bilirkişi (özellikle harita/fen, değer) sıklıkla zorunludur.
5. İhtiyati tedbir (HMK m.389 vd.): Taşınmazın devri/üzerine işlem yapılmasının önlenmesi için tedbiren tapuya şerh konulması istenebilir; ayrıca m.1010 kapsamında tasarruf yetkisi kısıtlamasının şerhi düşünülür. Yaklaşık ispat ve teminat gerekir.
6. Harç ve değer: Aynı ilişkin davalar nispi harca tabidir; dava değeri taşınmazın değerine göre belirlenir.
7. Ara sonuç: Doğru mahkeme + dava şartlarının tamamlığı + gerekiyorsa devri önleyici tedbir.

Çıktı modülleri

• Görev/yetki ve harç kontrol listesi.
• İhtiyati tedbir/şerh dilekçesi iskeleti (yaklaşık ispat, teminat).
• Dava şartı ve husumet (zorunlu dava arkadaşlığı) kontrol notu.

Plugin bağlamı

Bu beceri esya-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.