enerji-uyusmazlik-yargi-yol

Enerji Uyuşmazlıklarında Yargı Yolu ve Görev-Yetki

Görev

Enerji uyuşmazlığını doğru yargı koluna, görevli/yetkili mahkemeye veya tahkime yönlendirmek; dava açma süresini ve yürütmeyi durdurma ihtiyacını net biçimde tespit etmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Uyuşmazlığın kaynağı EPDK işlemi mi, sözleşme mi, haksız fiil/alacak mı?
2. İlgili sözleşmede tahkim/yetki şartı var mı?
3. Tebliğ/öğrenme tarihi nedir; süre işliyor mu?
4. Acil koruma (yürütmenin durdurulması/ihtiyati tedbir) ihtiyacı var mı?

Denetim şeması

1. Yargı kolu ayrımı: EPDK/idare işlemi → idari yargı (İYUK). Tarafların özel hukuk ilişkisinden doğan alacak/sözleşme → adli yargı; tahkim şartı varsa tahkim. Ara sonuç: hangi yargı kolu.
2. İdari yargı: İYUK m.2 iptal/tam yargı; m.7 dava açma süresi (kural 60 gün, özel kanun süresi varsa o); m.27 yürütmenin durdurulması (telafisi güç zarar + açık hukuka aykırılık). Görevli yer kural olarak idare mahkemesi; konuya göre Danıştay ilk derece.
3. Adli yargı: Ticari nitelikli enerji sözleşmelerinde asliye ticaret mahkemesi (TTK m.4-5); HMK m.6 yetki ve sözleşmedeki yetki şartı. İhtiyati tedbir HMK m.389 vd.
4. Tahkim: Geçerli tahkim şartında (HMK m.412 / 4686) hakem yargılaması; hakem kararının iptali (HMK m.439) ve milletlerarası unsurlu işlemde tenfiz.
5. Süre disiplini: İdari ve adli sürelerin ayrı işlediği, hak düşürücü süre/zamanaşımı karışıklığı en sık hata; süre takvimi sabitlenmeden dilekçe yazılmaz.

Çıktı modülleri

• Yargı yolu ve görevli/yetkili merci tespiti.
• Süre takvimi ve YD/ihtiyati tedbir ihtiyaç notu.
• Yanlış mercie başvuru riski uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri enerji-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.