karsiliksiz-cek-kambiyo

Karşılıksız Çek ve Kambiyo Suçları

Görev

5941 sayılı Çek Kanunu m.5 çerçevesinde karşılıksız çek yaptırımını (adli para cezası ve çek düzenleme yasağı) denetlemek; şikâyet, süre ve etkin ödemeyle düşme imkânını değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Çekin üzerinde "karşılıksızdır" işlemi yapıldı mı, tarihi ne?
• Çek hesabı sahibi kim, çeki düzenleyen/temsilci kim?
• Hamil kim, şikâyet süresi (suçun/işlemin öğrenilmesinden itibaren) işliyor mu?
• Çek bedeli + faiz ödenip yaptırımın kaldırılması (m.5/10) gündemde mi?

Denetim şeması

1. Yaptırımın niteliği: 5941 s. Kanun m.5 — üzerinde karşılıksızdır işlemi yapılmış çekin hamili şikâyette bulunursa, çek bedeli kadar adli para cezası ve çek düzenleme/çek hesabı açma yasağı uygulanır. Bu, şikâyete bağlı bir yaptırımdır.
2. Fail-sorumlu tespiti: Çek hesabı tüzel kişiye aitse, çeki düzenleyen yetkili gerçek kişi sorumlu olur (temsil ilişkisi ve imza yetkisi kontrol edilir).
3. Şikâyet ve süre: Yaptırım şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi ve usulü kontrol edilir. Yetkili mahkeme (icra ceza/asliye ceza) ve görev belirlenir.
4. Etkin ödeme — yaptırımın kaldırılması (m.5/10): Çek bedelinin işleyen faiziyle birlikte ödenmesi halinde, soruşturma/kovuşturma/infaz aşamasına göre yaptırım kaldırılır veya çek düzenleme yasağı kalkar; aşama ve ödeme zamanı belirleyicidir.
5. Hukuk-ceza paralelliği: Çek aynı zamanda kambiyo senedidir; İİK kapsamında kambiyo takibi (icra) paralel yürür. Ceza yaptırımı ile alacağın icra takibini ayrı yönet.
6. Ara sonuç: Karşılıksızdır işleminin geçerliliği, sorumlu sıfatı, şikâyet süresi ve ödeme ile düşme imkânı netleşir.

Çıktı modülleri

• Karşılıksızdır işlemi/şikâyet süresi kontrolü
• Sorumlu (düzenleyen/temsilci) tespiti
• Etkin ödeme ile yaptırımı kaldırma senaryosu
• İcra (kambiyo takibi) ile koordinasyon notu
• Şikâyet veya savunma dilekçesi taslağı

Plugin bağlamı

Bu beceri ekonomik-ceza eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.