deniz-sigortasi-pandi

Deniz Sigortası ve P&I

Görev

Tekne, yük veya sorumluluk (P&I) sigortasında rizikonun teminat kapsamında olup olmadığını, sigortalının beyan ve özen yükümlülüklerini, tazminat hesabını ve sigortacının halefiyet/rücu hakkını değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Sigorta türü nedir (tekne/H&M, yük/kargo, sorumluluk/P&I)?
• Poliçe hangi klozlara tabi (örn. Institute Clauses) ve P&I kulüp kuralları nasıl?
• Riziko gerçekleşti mi; sebep nedir; istisna kapsamına giriyor mu?
• Sigortalı beyan ve değişiklik bildirim yükümlülüklerini yerine getirdi mi?

Denetim şeması

1. Sözleşme ve uygulanacak kurallar: Deniz sigortasına TTK m.1401 vd. genel hükümleri ile poliçe/kloz ve P&I kulüp kuralları birlikte uygulanır; emredici ve düzenleyici hükümleri ayırt et.
2. Beyan yükümlülüğü: Sigortalının riziko sözleşme yapılırken doğru beyan ve sonradan ağırlaşmayı bildirme borcunu denetle; ihlalin sigortacıya cayma/tazminattan kaçınma hakkı verip vermediğini değerlendir.
3. Teminat ve istisnalar: Rizikonun teminat kapsamında olup olmadığını, klozdaki istisnaları (savaş, kötü niyet, denize elverişsizlik bilgisi) ve sigortalının özen borcunu kontrol et.
4. Tazminat hesabı ve sovtaj: Tam/kısmi zıya, müşterek avarya katkısı, kurtarma masrafı ve sovtaj (hurda) değerini dikkate alarak tazminatı hesapla; sigorta bedeli ile sigorta değeri ilişkisini (aşkın/eksik sigorta) uygula.
5. Halefiyet/rücu ve ara sonuç: Ödeme yapan sigortacı, sigortalının zarar verene karşı haklarına halef olur (TTK m.1472); P&I'da kulübün rücu ve "pay to be paid" kuralını değerlendir. Çıktıda teminat kararını ve rücu yolunu gerekçelendir; sigorta tazminatı zamanaşımına dikkat et.

Çıktı modülleri

• Teminat/istisna değerlendirme tablosu
• Tazminat hesap taslağı (zıya türü, sovtaj, avarya)
• Rücu/halefiyet ve kulüp kuralı strateji notu

Plugin bağlamı

Bu beceri deniz-ticareti-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.