deniz-alacaklari-gemi-ihtiyati-haciz

Deniz Alacakları ve Geminin İhtiyati Haczi

Görev

Bir alacağın "deniz alacağı" olup olmadığını belirlemek; gemiye ihtiyati haciz koydurmak veya konulan haczi kaldırmak için şartları, yetkiyi, teminatı ve serbest bırakma yollarını çözmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• Alacak hangi olaydan doğuyor (navlun, çatma, kurtarma, yakıt/kumanya, mürettebat ücreti)?
• Gemi hangi limanda; bayrağı ve donatanı kim; alacaklı kime karşı talepte bulunuyor?
• Amaç haciz koydurmak mı yoksa konulan haczi kaldırmak/serbest bıraktırmak mı?
• Teminat (P&I kulüp mektubu, banka teminatı) sunulabilir mi?

Denetim şeması

1. Deniz alacağı nitelendirmesi: Alacağın TTK m.1352'de sınırlı sayıda sayılan deniz alacaklarından biri olup olmadığını denetle; yalnızca deniz alacakları için bu özel ihtiyati haciz rejimi işler.
2. İhtiyati haciz şartları ve sebebi gösterme yükü: Geminin ihtiyaten haczinde, genel ihtiyati hacizden farklı olarak alacaklı kural olarak alacağın muaccel olduğunu/yaklaşık ispatı sağlar; TTK m.1353 vd. çerçevesinde "alacağın varlığını yaklaşık ispat" ölçütünü uygula.
3. Yetki ve teminat: Geminin bulunduğu yer mahkemesinin yetkisini ve haciz için alacaklıdan istenecek teminatı belirle; haksız hacizden doğacak donatan zararı için teminat öngörülür.
4. Serbest bırakma: Donatan/borçlu yeterli teminat (P&I LOU, banka mektubu) gösterirse geminin serbest bırakılmasını sağla; teminat tutarının alacak + faiz + masrafı karşılaması gerekir.
5. İspat ve ara sonuç: Alacaklı yaklaşık ispat, borçlu ise alacağın bulunmadığını veya teminatın yeterliğini gösterir. Çıktıda haciz talebi/itirazı için gerekçeyi, yetkili mahkemeyi ve teminat tutarını sayısallaştır; esas dava açma süresine dikkat et.

Çıktı modülleri

• Deniz alacağı niteliği değerlendirme tablosu (m.1352 listesi eşlemesi)
• İhtiyati haciz dilekçesi / serbest bırakma talebi iskeleti
• Teminat hesabı ve esas dava süre takvimi

Plugin bağlamı

Bu beceri deniz-ticareti-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.