hukum-ve-erteleme-hagb

Hüküm Türleri, Erteleme ve HAGB

Görev

Mahkemenin verebileceği hüküm türlerini ve cezaya bağlı bireyselleştirme kurumlarını (erteleme, HAGB, seçenek yaptırım) değerlendirmek; sanık lehine talepleri kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Yargılama sonunda hangi hüküm bekleniyor/verildi?
• Verilecek hapis cezası 2 yıl ve altında mı (HAGB/erteleme eşiği)?
• Sanığın sabıkası var mı; daha önce HAGB/erteleme uygulandı mı?
• Mağdurun zararı giderildi mi, sanık kabul ediyor mu?
• Hüküm tefhim edildiyse kanun yolu süresi işliyor mu?

Denetim şeması

1. Hüküm türleri. Mahkeme beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi veya düşmesine karar verir (CMK m.223). Hangi koşulda hangi hükmün verileceği m.223/2-9'da ayrılır.
2. HAGB. 2 yıl veya altı hapis/adli para cezasında, sanık daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamışsa, zarar giderilmişse ve mahkemece yeniden suç işlemeyeceği kanaati oluşursa hükmün açıklanması geri bırakılabilir (CMK m.231/5-6). 5 yıl denetim süresi uygulanır; sanığın kabulü gerekir. Karara itiraz yolu açıktır (m.231/12).
3. Cezanın ertelenmesi. 2 yıl veya altı hapis cezası, koşulları varsa ertelenebilir (TCK m.51); 1-3 yıl denetim süresi belirlenir.
4. Seçenek yaptırımlar. Kısa süreli hapis (1 yıl ve altı), adli para cezasına veya TCK m.50'deki tedbirlere çevrilebilir.
5. Sıra ilkesi. Uygulamada önce ceza belirlenir, sonra seçenek yaptırım/erteleme/HAGB sırasıyla değerlendirilir; her birinin reddi gerekçelendirilmelidir.
6. Ara sonuç. Eşik ve koşullar sağlanıyorsa ilgili kurumun uygulanması talep edilir; reddedilirse gerekçesizlik kanun yolu sebebi olur.

Çıktı modülleri

• Hüküm türü ve bireyselleştirme uygunluk tablosu.
• HAGB/erteleme/seçenek yaptırım talebi gerekçesi.
• Zarar giderimi ve kabul beyanı notu.
• Karara itiraz/kanun yolu yönlendirmesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri ceza-muhakemesi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.