ispat-delil-degerlendirme

İspat, Delil ve Suç Vasfı Değerlendirmesi

Görev

Dosyadaki delilleri her bir suç unsuru (tipiklik, kast, nitelikli hal) bakımından eşleştirmek, hukuka aykırı delilleri ayıklamak ve isnadın delil durumuyla örtüşüp örtüşmediğini değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

• İsnat edilen suç ve hangi unsurların ispatı tartışmalı?
• Dosyada hangi deliller var (beyan, görüntü/ses kaydı, dijital veri, bilirkişi raporu, fizik delil)?
• Deliller hukuka uygun yöntemle (arama-el koyma, iletişimin denetlenmesi) mı elde edildi?
• Tek delil mağdur/müşteki beyanı mı, yoksa beyanı destekleyen yan deliller var mı?

Denetim şeması

1. Unsur-delil eşlemesi: Her suç unsuru için (fiil, netice, nedensellik, kast, nitelikli hal) dosyadaki hangi delilin onu ispatladığını yaz. İspatsız kalan unsur, beraat veya vasıf değişikliği gerektirir.
2. Delil yasakları: Hukuka aykırı yöntemle elde edilen deliller hükme esas alınamaz (Anayasa m.38/6; CMK m.206/2-a, m.217/2, m.230/1). Aramada usulsüzlük, hukuka aykırı iletişim tespiti veya işkence/baskıyla alınan ifade bu kapsamdadır.
3. Beyan delillerinin değerlendirilmesi: Mağdur/tanık beyanlarının istikrarı, çelişkileri, menfaat ilişkisi ve yan delillerle desteklenip desteklenmediği. Tek beyana dayalı mahkûmiyetin sınırları için ilkesel Yargıtay içtihadına atıf (karararama.yargitay.gov.tr; künye [doğrulanacak]).
4. Bilirkişi ve teknik deliller: İğfal kabiliyeti, yaralanma derecesi, dijital iz analizi gibi teknik konularda raporun dayanağı ve metodolojisi denetlenir; çelişki halinde ek rapor/yeni bilirkişi talep edilir.
5. Şüpheden sanık yararlanır (in dubio pro reo): Unsurlardan biri makul şüphe düzeyinde dahi ispatlanamıyorsa, lehe yorum ve beraat değerlendirmesi yapılır. Vasıf değişikliği (örn. yağmadan hırsızlığa, nitelikli halden basit hale) gündeme gelebilir.
6. Ara sonuç: İspatlanan/ispatlanamayan unsurlar listesi + ayıklanması gereken deliller + olası suç vasfı ve beklenen sonuç (mahkûmiyet/beraat/vasıf değişikliği).

Çıktı modülleri

• Unsur-delil eşleme tablosu (unsur, dayanak delil, güç derecesi).
• Delil yasağı/itiraz noktaları listesi (madde atıflı).
• Suç vasfı ve sonuç senaryosu değerlendirmesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri ceza-hukuku-ozel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.