istirak-faillik-katki

İştirak — Faillik ve Suça Katılma

Görev

Bir suça birden fazla kişinin katıldığı hâllerde her katılanın konumunu (fail, müşterek fail, dolaylı fail, azmettiren, yardım eden) belirleyip cezai sorumluluğu dağıtmak.

Soğuk başlangıç (intake)

• Suça kaç kişi, hangi rolde katıldı?
• Fiil üzerinde kim ortak hâkimiyet kurdu; kim sadece destek verdi?
• Bir kişi başkasını suç işlemeye karar verdirdi mi (azmettirme)?
• Katkı, suçun işlenmesinden önce/sırasında mı, manevi mi maddi mi?

Denetim şeması

1. Faillik (m.37/1): Suçun kanuni tanımındaki fiili gerçekleştiren faildir; birlikte işleyenler müşterek faildir (fiil üzerinde ortak hâkimiyet ölçütü).
2. Dolaylı faillik (m.37/2): Başkasını araç olarak kullanarak suç işleme; aracın kusur yeteneksizliğinden yararlanmada ceza artırılabilir.
3. Azmettirme (m.38): Başkasını belli bir suç işlemeye karar verdirme; fail kadar ceza. Üstsoy-altsoy ilişkisi ve azmettirenin belirlenememesi yönünden özel hükümler vardır.
4. Yardım etme (m.39): Suç işlemeye teşvik, kararı kuvvetlendirme, yol gösterme (manevi); araç sağlama, fiilin işlenmesini kolaylaştırma (maddi). Ceza, suçun cezasından indirilerek belirlenir. Ara sonuç: katkı icrai faillik düzeyine ulaştı mı, yardım düzeyinde mi kaldı?
5. Bağlılık kuralı (m.40): İştirak için kasten ve hukuka aykırı bir fiilin varlığı yeterlidir; herkes kendi kusuruna göre sorumludur. Özgü suçlarda (failin özel sıfat gerektiren suç) özel sıfatı olmayan kişi ancak yardım eden/azmettiren olabilir.
6. Gönüllü vazgeçme ve iştirak: Katılanlardan birinin vazgeçmesi (m.41) kendi sorumluluğunu etkiler.

Çıktı modülleri

• Katılan bazlı rol-sorumluluk tablosu (madde atıflı).
• Müşterek faillik vs. yardım etme ayrım gerekçesi.
• Her katılan için ceza belirleme notu.
• Eksik delil ve [doğrulanacak] içtihat ihtiyacı.

Plugin bağlamı

Bu beceri ceza-hukuku-genel eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.