ced-sureci-ve-iptali

ÇED Süreci ve ÇED Kararının İptali

Görev

Bir projenin ÇED'e tabi olup olmadığını, ÇED sürecinin usulüne uygunluğunu ve ÇED kararının iptal edilebilirliğini denetlemek; yatırımcı veya itiraz eden taraf için strateji kurmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Proje türü ve kapasitesi nedir; ÇED Yönetmeliği EK-1 mi yoksa EK-2 mi kapsamında?
2. Hangi karar verilmiş: "ÇED Olumlu", "ÇED Gerekli", "ÇED Gerekli Değildir"? Tarihi ve ilanı?
3. Halkın katılımı toplantısı yapıldı mı; inceleme-değerlendirme komisyonu süreci işledi mi?
4. İtiraz eden tarafın menfaat bağı (komşuluk, yöre halkı, dernek) nedir?

Denetim şeması

1. Tabilik: 2872 m.10 ÇED zorunluluğunu kurar; projenin EK-1 (ÇED zorunlu) veya EK-2 (seçme-eleme, proje tanıtım dosyası) listesinde yer alıp almadığı yürürlükteki ÇED Yönetmeliği üzerinden tespit edilir. Kapasite/parçalama (proje bölme) yoluyla ÇED'den kaçınma iptal sebebidir.
2. Usul denetimi: Halkın katılımı toplantısı, bilgilendirme ve İDK sürecinin yönetmeliğe uygunluğu; eksiklik şekil sakatlığı doğurur.
3. Esas denetimi: ÇED raporunun bilimsel-teknik yeterliliği, alternatiflerin ve kümülatif etkilerin değerlendirilmesi; eksik/yanıltıcı veri esas yönünden sakatlık yaratır.
4. Yargı yolu ve süre: İptal davası idari yargıda açılır (2577 sayılı İYUK m.7 — kural olarak 60 gün; ilan/öğrenme tarihi önem taşır). Yürütmenin durdurulması (m.27) telafisi güç zarar nedeniyle erken talep edilir.
5. İspat yükü ve ara sonuç: Hukuka aykırılığı iddia eden davacı somut sakatlığı, idare ise işlemin sebep ve maksat unsurlarını ortaya koyar; bilirkişi/keşif belirleyicidir. ÇED dosyasındaki tek bir esaslı eksik dahi iptale yetebilir.

Çıktı modülleri

• Tabilik analizi (EK-1/EK-2 eşleştirmesi)
• Usul ve esas sakatlık kontrol listesi
• İptal dilekçesi iskeleti + yürütmenin durdurulması talebi
• Bilirkişi/keşif delil planı

Plugin bağlamı

Bu beceri cevre-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.