atik-yonetimi

Atık Yönetimi ve Tehlikeli Atık

Görev

Atık üreten, taşıyan, geri kazanan veya bertaraf eden işletmelerin yükümlülüklerini belirlemek; izinsiz atık işlemlerinden doğan idari/cezai/özel hukuk sorumluluğunu değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Atık türü nedir: evsel, ambalaj, tehlikeli, tıbbi, hafriyat, elektronik?
2. Müvekkil zincirde hangi rolde: üretici, taşıyıcı, ara depolama, geri kazanım/bertaraf tesisi?
3. Atık beyanı, MoTAT/atık taşıma belgeleri ve lisanslar tam mı?
4. İzinsiz depolama/döküm iddiası veya çevresel zarar var mı?

Denetim şeması

1. Hiyerarşi ve genel yükümlülük: Atık Yönetimi Yönetmeliği önleme > yeniden kullanım > geri dönüşüm > geri kazanım > bertaraf sırasını dayatır; 2872 m.8 kirletme ve çevreye zarar verme yasağını kurar. Üretici, atığını mevzuata uygun yönetmekle yükümlüdür.
2. Tehlikeli atık özel rejimi: Tehlikeli atıklar için ayrı toplama, etiketleme, lisanslı taşıma (MoTAT) ve bertaraf zorunludur; "beşikten mezara" izlenebilirlik aranır.
3. Genişletilmiş üretici sorumluluğu: Ambalaj ve belirli ürünlerde piyasaya sürenin toplama/geri kazanım yükümlülüğü doğar.
4. Yaptırım ve sorumluluk: İzinsiz/usulsüz atık işlemi 2872 m.20-23 idari para cezası ve m.15 durdurma sonucu doğurur; kasten çevreye atık verme TCK m.181-182 kapsamına girebilir; çevresel zararda m.28 kusursuz/müteselsil sorumluluk işler.
5. İspat ve ara sonuç: Beyan kayıtları, taşıma belgeleri, analiz ve numune zinciri belirleyicidir; belge eksikliği hem yaptırım hem sorumluluk doğurur.

Çıktı modülleri

• Atık türü ve yükümlülük matrisi
• Belge/lisans uyum kontrol listesi
• İzinsiz işlem yaptırım ve sorumluluk değerlendirmesi
• Düzeltici eylem ve uyum planı taslağı

Plugin bağlamı

Bu beceri cevre-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.